recensie popzanger Morrissey

Morrissey blijft gewoon Morrissey, ook tijdens een intiem optreden in een theatertje in New York

Hij is er, dat is de eerste opluchting bij het theateroptreden van Morrissey. De tweede: dat hij vooral muziek maakt en niet te veel praat. Verklaren, daar doet Morrissey niet aan.

Morrissey speelt op Broadway. Beeld Berto Martinez

Het aanvankelijke enthousiasme ging snel over in ongerustheid. Toen de Britse popzanger Morrissey (59), de jarentachtigheld die een grote schare bewonderaars nog altijd diep weet te raken met zijn gevoelige liedjes, begin dit jaar zeven concerten in het Lunt-Fontanne Theater ­in New York aankondigde – zijn debuut op Broadway – was de eerste reactie van fans: zo snel mogelijk een kaartje (vanaf 279 dollar in de officiële verkoop) scoren. De concerten waren in een mum van tijd uitverkocht.

Maar daarna begonnen de zorgen. Zou Morrissey, die een reputatie wat betreft het op het laatste moment afzeggen van concerten, wel komen opdagen? En hoe ‘intiem’ zou het door de aartsprovocateur als ‘intiem carrière-retrospectief’ aangekondigde concert precies zijn?

Donderdagavond, bij het eerste concert, heerst opluchting: Morrissey is er. En intiem wordt het sowieso wel in dit kleine theater (vijftienhonderd stoelen) uit 1910, vol kroonluchters en goudkleurige wanddecoraties. Morrissey blijkt geweldig bij stem en is ook nog eens goedgemutst. Hij schudt handen van fans en neemt cadeaus aan; boeken vooral (waaronder George Orwell On Freedom) waarvan hij de covers tijdens het zingen vluchtig bestudeert.

Maar een show zoals Springsteen on Broadway, waarin The Boss in het Walter Kerr Theater zijn leven doornam middels liedjes én verklarende anekdotes (de bejubelde voorstelling – kaartjes à ruim 500 dollar – leverde hem een speciale Tony Award op en een Netflix-verfilming) ­– nee, dat zit er bij Morrissey (die toch net als Bruce Springsteen een autobiografie schreef) niet in.

Morrissey leidt ons donderdag door zijn carrière door te doen wat hij altijd al deed: zingen. Luid en toch kwetsbaar, melodieus, met een strakke vijfkoppige band en een rookmachine die op stadionsterkte staat afgesteld (tijdens Jack The Ripper verdwijnt niet alleen Morrissey maar ook het publiek op de eerste drie rijen even uit beeld).

Hij zingt een aantal liedjes uit het korte, maar invloedrijke The Smiths-tijdperk (How Soon is Now?), de postpunkband die tussen 1982 en 1987 uitblonk in heldere gitaarlijnen, geestige en melancholische teksten, met dat typische stemgeluid van Morrissey: een bariton die ijl naar de hoogte kan fluctueren. Veel nummers ook uit zijn solocarrière (hits als Suedehead en Every Day Is Like Sunday). En slechts één nummer van zijn binnenkort te verwachten coveralbum California Son.

Tussendoor zegt Morrissey weinig. En misschien is dat voor veel bezoekers wel de grootste opluchting van de avond. Want de voorheen-frontman-van-een-links-geëngageerde-band laat zich de laatste tijd uit in termen waarop veel fans van weleer niet zitten te wachten: racistisch, islamofoob en nationalistisch. De enkele uitspraken die de zanger donderdagavond doet zijn hoogstens merkwaardig. Morrissey: ‘Het volgende nummer is van een van de grootste denkers uit de 21ste eeuw.’ Om vervolgens Back On the Chain Gang van Chrissie Hynde in te zetten.

Morrissey in de Royal Albert Hall in Londen in 2018. Beeld Getty Images

Toch past het theaterconcert van Morrissey in een ontwikkeling die in Broadway is ingezet: klassieke theaters openen steeds vaker hun deuren voor popmuziek, of het nu musicals zijn die als een jukebox de grote hits van een ster langslopen (Cher, Donna Summer) of muzikanten zoals Springsteen die zelf hun muziek in een verhaal vervatten.

Morrissey gebruikt (buiten zijn liedteksten) geen woorden maar beelden voor dat verhaal. Voordat hij het toneel betreedt, zijn op een podiumbreed scherm een half uur lang videoclips en foto’s te zien van kunstenaars die hem – duidelijk of minder duidelijk – hebben beïnvloed: Patti Smith, Edith Piaf, David Bowie, Lenny Bruce, een stel tapdansers, het nummer Lost on You van de New Yorkse singer-songwriter LP.

Groot geprojecteerde fotomontages begeleiden ook Morissey’s memory lane. We zien beelden van punkers, James Dean, James Baldwin. Tijdens I Wish You Lonely wordt op de achtergrond Margareth Thatcher bijna onderuit geschoffeld door een polospeler, en gedurende The Bull Fighter Dies toont dierenactivist Morrissey stierenvechters in het nauw. Soms zijn de beelden (net als Morrissey’s teksten) wat onduidelijk. ‘I don’t get it!’, schreeuwt mijn buurman in mijn oor als bij de B-single Munich Air Disaster 1958 ineens acht namen voorbijflitsen, waarvan alleen kenners weten dat die van Britse voetballers zijn die tijdens dat vliegtuigongeluk omkwamen.

En zo blijft Morrissey Morrissey. Een muzikant die zichzelf niet wenst te verklaren, maar zijn publiek het werk laat doen. Als toegift zingt hij Let Me Kiss You. Bij de strofe ‘you see someone you physically despise’ trekt hij zijn shirt uit en rent met zijn blote vijftigersbuik het podium af.

Weg is-ie. Zonder buiging. Het publiek in vertwijfeling achterlatend of het nu is afgelopen of niet. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden