Tech Interactieve films en games

Moord onder de meerkeuzeknop

De interactieve film leek voorbestemd voor het museum. Maar plots is er een opvallende tv-serie waarin de kijker de loop van het verhaal bepaalt. En er zijn nog betere computerspellen met echte acteurs. De grenzen tussen film en game vervagen.

Erica Beeld Flavourworks

Tv-recensenten kwamen eerder dit jaar superlatieven tekort om Bandersnatch te beschrijven, de bijzondere aflevering waarmee Netflix het vijfde seizoen van Black Mirror aftrapte. Bijzonder, want het is een gewaagd experiment in interactieve televisie. Keer op keer beslist de kijker welke wending het verhaal neemt, om uiteindelijk bij een van de vijf mogelijke eindes uit te komen.

Medebedenker Charlie Brooker situeerde het verhaal in een gamestudio en gaf de hoofdrol aan een jonge ontwikkelaar die van het padje raakt door een game met parallelle realiteiten. Vreemd is die keuze niet: Brooker is een gameliefhebber. Hij wilde ooit zijn dissertatie aan het fenomeen wijden, maar kreeg te horen dat zo’n kinderachtig vermaak geen onderwerp was om te bestuderen.

Gamers zullen evenwel met verbazing hebben gekeken naar alle opwinding om Bandersnatch. Interactief? Wendingen zelf kiezen? Meerdere eindes? Dat zijn elementen die ontwikkelaars al decennia toepassen in computerspellen, en beter dan in deze serie. Ze vinden de film maar een flauwe doordruk van een game. Tien seconden wachten nadat je een keuze uit twee opties hebt gemaakt? Gekkenwerk! 

Bandersnatch ‘uitspelen’ vergt tussen de 40 en 90 minuten, afhankelijk van hoe de kijker kiest. Anderhalf uur max? Een grote game als Red Dead Redemption 2, het cowboyavontuur dat vorig jaar verscheen, kost de gemiddelde speler meer dan 40 uur, en nog eens 20 uur voor alle nevenmissies en -activiteiten. Bandersnatch schotelt de kijker steeds twee opties voor. Sommige games presenteren een heel rad van fortuin aan verhaalkeuzes.

Ja maar, zullen Brooker-fans roepen, in Bandersnatch zien we echte mensen, gespeeld door echte acteurs en geen zielloze poppetjes opgebouwd uit pixels en polygonen. Jammer voor hen, maar full motion videogames, met filmopnamen in plaats van computerbeelden opgebouwd uit lijnen en punten, bestaan ook al een jaar of dertig.

Erica Beeld Flavourworks

Zulke fmv-titels waren wel zeldzaam geworden. Dus het was een verrassing dat Sony vorige maand Erica uitbracht. In dit avontuur voor de Playstation 4 loods je als speler de Britse tv- en filmactrice Holly Earl door een levende nachtmerrie. Erica kent dezelfde opzet als Bandersnatch: elke zoveel minuten is er een pauze om de speler een keuze te laten maken, uit twee tot vier opties. De keuze bepaalt niet zozeer de loop van het verhaal, als wel het perspectief vanwaaruit de gamer alle ontwikkelingen beziet. Zo krijgt hij aanwijzingen aangereikt om de moord op te lossen op Erica’s vader, jaren geleden.

Het verhaal is niet het sterkste punt van Erica. Dat is er een van dertien in een dozijn, met een soms onnavolgbare logica. De interactie, toch de raison d’être van games, voelt na een tijdje aan als corvee. De speler moet continu vegen om deuren, lades en dozen te openen, of andere alledaagse handelingen uit te voeren. Niettemin dompelt Erica je anderhalf tot twee uur onder in een psychologische thriller.

Met Erica lijkt de wederopstanding compleet van een genre dat een kwarteeuw geleden zijn laatste adem leek te hebben uitgeblazen. Het fenomeen dook op begin jaren tachtig, toen de laserdisc – een verre voorloper van de dvd – het mogelijk maakte om bergen aan videobeelden op een schijf te persen. Dat opende de deur naar full motion video-spellen met meerdere scenario’s.

De opkomst van de cd-rom in de jaren negentig bracht het verschijnsel binnen handbereik van de pc-bezitter, om rond 2000 met de komst van de Playstation 2 en de eerste Xbox weer een zachte dood te sterven. Wat interactie betrof, waren die spelcomputers tot veel fraaiere dingen in staat.

Maar de laatste vijf jaar beleeft de full motion videogame een bescheiden renaissance, met Her Story uit 2015 als een briljante proeve van een interactief avontuur op basis van filmbeelden. We zien opnamen uit politieverhoren van een vrouw die verdacht wordt van de moord op haar echtgenoot. Uit 271 fragmenten, met trefwoorden ondergebracht in een database, moet de gamer het misdrijf oplossen.

De maker van Her Story, Sam Barlow, had aanvankelijk niet in de gaten dat hij een stokoude vorm van digitaal vermaak had opgediept. ‘Ik weet nog hoe ik de game op een festival vertoonde en een journalist mij vroeg waarom ik het fmv-genre nieuw leven inblies’, vertelt de Britse ontwikkelaar aan het Amerikaanse vakblad Variety. Barlow heeft de smaak te pakken. Vorige maand bracht hij Telling Lies uit, met dezelfde opzet. Dit keer is er niet een maar zijn er meerdere personages die via de camera tegen de gamer praten. Liefhebbers van whodunnits – én Charlie Brooker – kunnen hun hart ophalen.

Interactieve games: een greep

Telling Lies (2019) voor smartphone & tablets, Windows, Mac

The Shapeshifting Detective (2018) Windows, Mac, PlayStation, Xbox, Switch, iPhone, Android

Late Shift (2017) Windows, Mac, PlayStation, Xbox, Switch, iPhone, Android

The Infectious Madness of Doctor Dekker (2017) Windows, Mac, PlayStation, Xbox, Switch

The Bunker (2016) Windows, Mac, PlayStation, Xbox, Switch, iPhone, Android

Her Story (2015) Windows, Mac, iPhone, Android

Contradiction (2015) Windows, Mac, iPhone, Amazon Fire TV

De moeder aller full motion video’s: Night Trap

De full motion videogame heeft lang geen gunstig imago gehad. Dat is te wijten aan Night Trap uit 1992. In de game moet de speler met camera’s en vallen een groep schaars geklede tienermeiden in een verlaten huis uit de klauwen zien te houden van zonderlinge vampieren. De makers deden hun game af als een parodie op de tienergriezelfilm. Maar voor het Amerikaanse Congres was dit een van de spellen die aanleiding gaven tot hoorzittingen over het geweld in games. In 2017 werd een opgepoetste jubileumuitgave uitgebracht, die de Europese markt niet haalde. Twee uitzonderingen: als download voor Windows-pc’s is Night Trap – 25th Anniversary Edition te koop op Steam en als download voor de Switch op Nintendo.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden