Monument voor de peetvader van de journalistiek

Recensie biografie Kurt Baschwitz

boekcover Foto vk

non-fictie

Jaap van Ginneken

Kurt Baschwitz – ­Peetvader van journalistiek en communicatie

AMB; 268 pagina’s; € 24,75.

In april 1917 meldde het Rotterdamsch Nieuwsblad dat het Duitse leger in België hun doden achter de vuurlinies naakt in pakketten aan elkaar bond om ze vervolgens te laten verwerken tot zeep, kaarsen en veevoer. Omgekeerd meldde de Duitse pers over wreedheden van de vijand zoals: Belgische ziekenhuizen vol Duitse soldaten wier ogen uit de kassen gehaald waren.

Voor de jonge, Duits-joodse journalist Kurt Baschwitz was de berichtgeving over de oorlog aanvankelijk verwarrend. Toen hij in 1916 als correspondent van het Hamburger Fremdenblatt naar Rotterdam kwam, werd hij geconfronteerd met een totaal andere dan de Duitse versie van de gebeurtenissen. Wat was nieuws, wat nepnieuws? Wat waren de onderliggende processen? Het bleef hem bezighouden en leidde tot zijn eerste boek, Der Massenwahn.

Als Baschwitz in 1933 definitief van Duitsland naar Nederland vlucht, wijdt hij zijn verdere leven aan de perswetenschap. Hij wordt in 1948 hoogleraar perswetenschap en massapsychologie aan de UvA en opent niet lang daarna het ‘Huis van de Pers’, een uniek instituut met een journalistenopleiding, een persbibliotheek en een museum. Met zijn werk heeft Baschwitz een belangrijk stempel gedrukt op wat nu communicatiewetenschappen heet. Te belangrijk om te vergeten. Voor psycholoog en communicatiewetenschapper Jaap van Ginneken, zelf lang verbonden aan het ‘Baschwitz-instituut’, was dat de reden een biografie over Baschwitz te schrijven.

Jaap van Ginneken Foto RV

Van Ginneken is kort over Baschwitz’ joodse achtergrond, onderduiken en verblijf in Westerbork. De nadruk ligt op zijn boeken en zijn betekenis voor de journalistiek. Met deze biografie heeft hij een fraai monument opgericht voor een man die een eervolle plek verdient in de Nederlandse academische geschiedschrijving. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.