Monument van waardigheid

Intussen aan het thuisfront

En toen gebeurde er ineens van alles in Nederland. Jean-Pierre Geelen vat de afgelopen week samen in 669 woorden.

- Beeld Hilde Harshagen

De les wordt je een leven lang ingepeperd door de Nederlandse Spoorwegen: wacht tot het rode licht gedoofd is, er kan nóg een ramp komen. En dan toch uit de baan raken. Het gebeurde vorige week op deze plek: nog maar net was de trein afgereisd naar de drukker, of alles klapte met een verpletterende knal uit elkaar. Spoedig daarna lag het veld bezaaid met zielige brokstukjes van een zomer waarin weer niets leek te gebeuren. Schrijnende getuigen uit een zorgeloze tijd, toen vroege deadlines de loop der dingen nog niet dwarszaten en passagiersvliegtuigen nog niet beschoten werden door bezopen bandieten.

Dat is voorbij. Komkommertijd is over, hij heeft dit jaar nauwelijks bestaan. De oogst is mislukt. Het verbond van verzekeraars had vorige week net becijferd dat 'nog te veel voetjes in fietsspaken' belandden, of het land veranderde enkele uren later op slag in een poel van verdriet, door die oorverdovende knal in Oekraïne.

Boos en stellig
Het nieuws zelf kan niemand zijn ontgaan, tenzij u in de woestijn verbleef. De verwerking in Nederland heeft zich mogelijk aan uw zicht onttrokken. Een kleine update: Nederland was vooral boos en stellig. Op Mark Rutte, die aanvankelijk te laks zou hebben gereageerd op het 'ongeluk', de 'aanslag', 'terroristische daad' danwel 'fatale blunder'. Trots op Frans Timmermans, minister van Buitenlandse Zaken, die voor de Veiligheidsraad een gloedvolle en roerende toespraak hield. Boos op EenVandaag, dat net als het Britse SkyNews op de plek des onheils had staan graaien in de persoonlijke bezittingen van de slachtoffers. Excuses waren door sociale media binnen enkele uren afgedwongen: verslaggeefster Caroline van den Heuvel 'wilde niemand kwetsen', zo liet de hoofdredactie van EenVandaag weten op de website. 'Ze was geraakt door het boekje dat op de grond lag en had de intentie om de chaos zo nauwkeurig mogelijk te beschrijven. Daarin is ze te ver gegaan.' Alsof de hoofdredactie het zelf ook niet kon helpen.

Het was maar één slagje in het gevecht om moraal en goede zeden. Op de officiële dag van nationale rouw regende het verwijten: vooral op Twitter vond iedereen ergens weer iets van. Het kernwoord #Ongepast was trending topic. BN'ers die te vrolijk of juist te opzichtig 'betrokken' twitterden, columnisten die te cynisch leken, mensen die zich opwonden over de opwinding, of juist niet: allemaal #ongepast.

Zoektocht naar verbondenheid
Massapsychologen kunnen nog jaren vooruit met het nieuwe normenpatroon dat zich ontwikkelde in het openbare leven. Op tv werd Ranking the stars geschrapt - te frivool. Dennis Storm op reis, dat mocht dan weer wel. Geen Lingo, geen Groeten van MAX, niet De vloer op of De slimste mens. Maar wel Alle dagen seks met Arie Boomsma, die maandag enthousiast twitterde over zijn nieuwe programma: 'De stellen beginnen bijna met het spannende experiment!' Eeuwig op zoek naar verbondenheid, die Arie.

Bij de aankomst van de stoffelijke resten op het vliegveld van Eindhoven stond Nederland stil. Vlaggen halfstok, stilte overal, van de paardenmarkt tot het skûtsjesilen. Treinen, molens, pretpark de Efteling: stilgelegd. Winkelcentra draaiden hun muzak uit, geen reclame op de publieke omroep, zelfs de commerciële omroep staakte even de boodschappen.

Kon respect maar eeuwig duren.

De Omhelzing
De aankomst van de stoffelijke resten werd live uitgezonden door de NOS. Het werd een monument van waardigheid. Sterk: minimaal commentaar (van Jeroen Overbeek), de beelden deden het werk. Een kreet (buiten beeld) van nabestaanden bij de eerste kist die uit het vliegtuig kwam. De innige omhelzing door Frans Timmermans van een van hen. De hand van Willem-Alexander in die van Máxima. En die lange, statige stoet van rouwwagens over de snelweg naar Hilversum, gadegeslagen door een verbijsterd volk langs de weg. Wat er ook te zeggen valt over publieke rouw in de afgelopen twee decennia, dit was een onmiskenbaar waardig en stijlvol staaltje traumaverwerking. Het kan dus wel.

U had het al begrepen: het Nederland dat u verliet is een ander land geworden. Vraag de buurvrouw die uw planten doet de kranten niet weg te gooien - het zijn bewaarexemplaren, helaas. En mocht u denken aan een terugkeer: wacht tot het rode licht gedoofd is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.