Boeken

Monstrum is een ambitieuze, maar onevenwichtige roman ★★☆☆☆

Wat even lijkt op een doorsneethriller, ontpopt zich al gauw tot een ambitieuze, maar weinig evenwichtige roman. Ondanks boeiende intermezzo’s wil Monstrum maar geen vleugels krijgen.

null Beeld Prometheus
Beeld Prometheus

‘November 2021’ staat er boven het eerste hoofdstuk en daar kijk je even van op. Ook een beetje vreemd: in het tweede hoofdstuk wordt, bijna tussen neus en lippen door, vermeld dat hoofdpersonage Estyr Bosvelt nog nooit in haar leven een traan heeft geplengd. Maar verder bewandelt Miquel Bulnes een bekende weg in de eerste hoofdstukken van Monstrum: man komt om bij wat een ongeluk lijkt, maar zijn partner (Estyr) vertrouwt het zaakje niet. Ze denkt dat hij is vermoord, gaat op onderzoek uit en ontdekt een heleboel dingen over hem die ze nog niet wist.

Duidelijk dus, denk je dan. Maar lang geeft Bulnes je niet de kans om achterover te leunen. Monstrum blijkt geen doorsneethriller te zijn. Zelfs het idee dat je een thriller aan het lezen bent, zet hij flink op de tocht. Dat komt allereerst door de vracht aan (pseudo)wetenschappelijke kennis die hij in zijn roman heeft verwerkt. De omgekomen man, Jean-Pierre Lorentz, was fanatiek actief op het gebied van de ‘humane paleogenetica en antropogenese’ en dat zal de lezer weten ook. Bulnes omschrijft dit onderzoeksveld kort en helder (‘menselijke fossielen opgraven om hun DNA te ontcijferen’). Maar hij houdt de aandacht niet vast in de talrijke passages waarin Jean-Pierre (die ervan overtuigd is een nog niet eerder beschreven menssoort op het spoor te zijn: de ‘homo superior’) en vakgenoten van hem het woord voeren. Ze krijgen alle ruimte om uit te pakken met gedetailleerde verhandelingen en bedienen zich daarbij onbekommerd van vakjargon en cryptische formuleringen als ‘We hebben minstens dertig keer overlap in sequenties bereikt, dus de twee tanden zijn volledig heterozygoot uitgetekend’.

Historische uitstapjes

Minstens zo afleidend maar interessanter zijn de drie historische intermezzo’s in de roman, die zijn opgebouwd uit (pseudo)documenten. Intermezzo 1 beslaat de periode 1943-1968 en bestaat uit brieven en rapporten rond een man die wordt omschreven als ‘de Eichmann van Frankrijk’. Intermezzo 2, een verzameling brieven uit het begin van de 17de eeuw, gaat over een poging tot kerstening van een Baskisch dorp die niet bepaald over rozen gaat. En intermezzo 3 omvat voornamelijk fragmenten uit het dagboek dat een Franse kapitein in 1794 bijhield toen hij, bezield door de ideeën van de Franse Revolutie, in de Frans-Spaanse grensstreek strijd voerde tegen reactionaire opstandelingen.

Wat is het verband tussen deze historische uitstapjes en Estyrs zoektocht naar de toedracht van de dood van Jean-Pierre? De lezer heeft er een flinke kluif aan om een antwoord te vinden op deze vraag. Een lekkere kluif, welteverstaan, want elk van deze fragmentarisch opgebouwde intermezzo’s herbergt prettig postmodernistisch de suggestie van een intrigerend verhaal.

Toch wil Monstrum maar geen vleugels krijgen. Dat zit hem in detailkwesties als onhandige taalfouten (‘En mijn achternaam is Lurtxarra, net als mijn opa’; ‘Ze zakt onderuit en rust haar nek op de rugleuning’) en een weinig geloofwaardige scène of dialoog hier en daar. Wat ook niet helpt, is dat het ik-perspectief van een van de belangrijkste personages (Amir Mazigh, die voor de inlichtingendienst werkt) geen gelukkige keuze is. Amir legt zó veel dingen uit dat het is alsof hij voor een publiek aan het spreken is. Veel van wat hij vertelt, was in betere handen geweest bij een externe verteller.

Maar de grootste zeperd is de ontknoping van het verhaal, die hier natuurlijk niet kan worden onthuld, maar die als effect heeft dat de hele roman in één klap in een banaal licht komt te staan. Ontpopt Monstrum zich uiteindelijk dus toch tot een doorsneethriller? Nee, daarvoor is Bulnes’ boek te ambitieus van opzet. Monstrum is simpelweg een onevenwichtige roman.

Miquel Bulnes: Monstrum. Prometheus; 373 pagina’s; € 21,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden