Recensie Mondriaan Jazz

Mondriaan Jazz brengt gewaagde combinaties met prikkelend resultaat (vier sterren)

Mondriaan Jazz brengt vernieuwende artiesten in ongebruikelijke samenstellingen: een garantie voor spannende resultaten. Veel indruk maken onder meer Ben LaMar Gay en zijn trio, die met louter improvisatie een fraaie klanksculptuur bouwen.

Ben LaMar Gay Beeld Parcifal Werkman

Jazzliefhebbers hebben dit najaar een weelde aan keuzemogelijkheden. Zo ongeveer ieder weekend is er ergens in het land wel een jazzfestival te bezoeken. In november alleen al komen Eindhoven (So What’s Next), Den Bosch (November Music), Groningen (Rockit) en Amsterdam (Super Sonic Jazz) met mooie programma’s, terwijl bredere festivals als Crossing Border (Den Haag) en Le Guess Who? (Utrecht) die maand ook een flinke portie jazz programmeren.

Wat het Haagse Mondriaan Jazz onderscheidt, dat afgelopen weekend voor de tweede keer plaatsvond, is dat er niet alleen nadrukkelijk wordt gekozen voor nieuwe dan wel vernieuwende artiesten, maar dat die ook nog eens aan elkaar worden gekoppeld.

Op het hoofdpodium, de grote zaal van het Paard, stonden zaterdag alleen maar ensembles van muzikanten die nog nooit zo samen hadden gespeeld. Je moet als organisatie maar durven, want het risico dat het allemaal toch minder spannend klinkt dan het affiche belooft, is groot.

Maar de ontmoeting tussen Indiase raga’s en jazz leverde zaterdagmiddag al meteen een intrigerend spanningsveld op. Links op het podium stonden de jazzmuzikanten met onder meer trompettist Eric Vloeimans, rechts het Brooklyn Raga Massive. Samen brachten ze zowel een ode aan John Coltrane als aan Ravi Shankar, met veel improvisatieruimte.

Wat moeizamer verliep de confrontatie tussen de Nederlandse Binkbeats en Niels Broos met de Noorse Lars Horntveth. Ze hadden slechts een paar uur geoefend en het leek alsof niemand echt het voortouw wilde nemen. Hun muziek bleef te veel hangen in abstracte soundscapes, wat logisch is als drie heren vooral wegduiken achter hun elektronica.

De variatie zat ’m vooral in de decibellen die gaandeweg leken toe te nemen, en een flink deel van het publiek wegjoegen.

Het aanbod was de hele avond ook te groot om lang ergens te blijven hangen wanneer je niet gegrepen werd. Met soms uitpuilende kleinere zalen tot gevolg als iets wél goed uitpakte.

Zo was het dringen in het Paard Café bij de Ierse folkzanger Marc O’Reilly, die samen met Phronesis-bassist Jasper Hølby een wonderlijke combinatie van folk en improjazz afleverde.

Lastig kiezen, zo halverwege de avond, want elders in het Paard gaf trompettist Ben LaMar Gay met zijn trio het misschien wel spannendste optreden van de dag. Drums, percussie en elektronica vormden een vaak behoorlijk schurende bedding voor de knetterende trompet van LaMar Gay. Geen noot leek van tevoren bedacht. Hier werd door louter improviseren ter plekke een fraaie klanksculptuur gebouwd.

Vergeleken met LaMar Gay deed het kwartet van trompettist Ambrose Akinmusire, vroeg op de avond, een beetje gewoontjes aan. Ze speelden prachtig, maar het was toch jammer dat Akinmusire niet hetzelfde gezelschap (met een strijkje en rapper Kool A.D.) had meegenomen als te horen is op zijn dit weekend verschenen plaat Origami Harvest. De vernieuwende sound daarop is waarin Mondriaan Jazz het zoekt.

Wat dat betreft kon het festival zich geen betere artiest wensen dan drummer Makaya McCraven. Ook hij heeft net een fantastisch nieuw album opgenomen, waarvan hij begeleid door zes musici een voorproefje gaf in de grote zaal. De klanken van harp, viool, sax en opnieuw de uitdagende trompet van Ben LaMar Gay zochten en vonden elkaar. En toen het McCraven allemaal iets te netjes werd, stond hij op, maande de band tot rust en gaf bassist Junius Paul een seintje. Die speelde toen wat de solo van zijn leven moet zijn geweest.

Een genot ook om naar te kijken, dit zevental dat nog nooit zo samen had gespeeld, en het bewijs dat het kan: jazzmuzikanten die niet eerder het podium deelden aan elkaar koppelen. Het leverde in Den Haag spannende, prikkelende en vaak mooie resultaten op.

Nieuwe scene in Chicago

Een halve eeuw nadat Chicago zich heeft gepresenteerd als improvisatiecentrum van de wereld, met bijvoorbeeld het Art Ensemble Of Chicago, is de stad bezig die eretitel opnieuw te claimen. Er is een levendige scene van muzikanten met drummer Makaya McCraven als verbindende schakel en International Anthem als toonaangevend platenlabel.

Naast McCraven en trompettist Ben LaMar Gay spelen ook Nicole Mitchell (fluit) en Jaimie Branch (trompet) een belangrijke rol in de nieuwe scene. Het mooie is dat ze dit najaar allemaal in Nederland te zien zijn. Ook Makaya McCraven komt terug voor optredens in onder meer het Rotterdamse Bird (22 oktober) en het Amsterdamse Paradiso (16 november). McCravens nieuwe album Universal Beings verschijnt op 26 oktober.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.