TaalgebruikMoeilijk maar mooi

Moeilijk, maar mooi: violeren

Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? Neem onze gevioleerde moerstaal.

Misschien is het omdat niets meer heilig is, dat het woord een slapend bestaan is gaan leiden. Zonde, want het woord ‘violeren’ is zo fraai. Straks de betekenis, eerst de laatste keer dat het woord enigszins prominent werd gebezigd. Dat was in het Groot Dictee der Nederlandse Taal van 2016, geschreven door A.F. Th. van der Heijden. Zijn editie stond bol van de mooie, maar moeilijke woorden. Daarin reeg hij een volzin aaneen die begon met de woorden ‘Onze gevioleerde moerstaal kan nog qaly’s winnen via een didactisch angehauchte opiniepeiler…’

Violeren dus. Als we niet oppassen, zal het woord een stille dood sterven. Nu, in z’n nadagen, leidt het een kwijnend bestaan achter de geraniums van de Van Dale, ergens tussen de ‘violenstroop’ (soort van medicinale stroop die als middel tegen spruw en als borstmiddel wordt gebruikt’) en ‘violet’ (paars). Daar staat het: ‘Violeren: ontheiligen, ontwijden; in juridische zin: een wet of arrest schenden of verbreken.’ Andere woordenboeken geven als synoniem nog ‘aantasten’, ‘geweld aandoen’, ‘onteren’, ‘schenden’ en ‘verkrachten’.

Er zit muziek in het woord. Dat menen meer mensen, want de term komt heel soms in muzikale zin voor in geschreven artikelen. Zakenblad Quote schreef eens: ‘Übergeiger André Rieu heeft het voor elkaar gekregen om zichzelf de toptien van beste tours van 2011 in te violeren.’ Omdat ook de Maastrichter muzikant niet heilig is, mag je gerust stellen dat de fiedelaar de serieuze klassieke muziek ontheiligt, onteert, aantast, geweld aandoet of zelfs verkracht. Maar het is onwaarschijnlijk dat Quote dat hier bedoelde. Voor de duidelijkheid: violeren heeft dus met violen niets van doen. Maar mooi klinkt het.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden