TaalgebruikTemerig

Moeilijk maar mooi: temerig

Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? Neem het schitterende, docht zelden gesignaleerde temerig.

De laatste keer dat het woord in een krant stond, oktober vorig jaar, was het de oplossing in een kruiswoordraadsel van dagblad Trouw. Dan weet je het wel: we zijn weer eens in het curiositeitenkabinet beland. ‘Temerig’ luidde de oplossing, de vraag is wat de vraag was, maar daarover straks meer.

Misschien is het de christelijke achtergrond waardoor Trouw dol is op raadsels. In 2001 stuurde de koppenmaker de lezers het bos in met een kop die rechtstreeks leek weggelopen uit het cryptogram op de puzzelpagina: ‘Bedenkplezier stoorzendt temerig muizendrama’. De tekst eronder bleek een recensie van een toneelstuk

Daarmee zijn we meteen op de plaats van handeling: het woord ‘temerig’ is, in de zeldzame keren dat het nog wordt gebruikt, vooral te vinden op de pagina’s kunst en cultuur. Logisch, het is een kwalificatie, die staan sowieso meer in recensies en commentaren. En het woord leent zich uitstekend om een manier van vertolken te verwoorden.

De Volkskrant besprak een album van de Oostenrijkse handdrummer Manu Delago: ‘Zodra hij zich laat begeleiden door harmonica of klarinet worden zijn nummers wat temerig en gedateerd.’

Au.

Het Belgische dagblad De Morgen recenseert een postuum verschenen album van Michael Jackson: ‘Met wat kwade wil, zou je Girlfriend met Paul McCartney kunnen opzijschuiven als temerig, of durven opperen dat Jackson al eens graag een laagje stroop aanbracht in zijn liefdesverklaringen.’

Het is afkomstig van ‘temen’, oftewel: ‘op zeurige, lijmerige toon spreken’, en van ‘talmen, dralen’. Maar het betekent nog veel meer. ‘Slepend’, zegt de digitale uitgave van Van Dale. ‘Zeurig, lijmerig’ of ‘talmachtig’, zegt de papieren editie. Andere sites en woordenboeken voegen er nog een hele trits aan toe: dralend, dreinerig, eentonig, kruiperig, langzaam, lastig, lijmerig, lijzig, slungelig, talmend, vervelend, zalvend, vleierig, zemelachtig, zeurderig, zenuwachtig, zoetsappig. Alsof dat allemaal hetzelfde is. Toch is daar dus één woord voor. 

Het is wel te hopen dat de ontvanger weet op welke betekenis de afzender precies doelt, maar dat komt meestal wel goed.

‘Temerig’ is een talig duizenddingendoekje, echt een woordje om dagelijks te gebruiken dus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden