TaalgebruikMoeilijk maar mooi

Moeilijk maar mooi: nefast

Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? 

‘Grondspeculatie en grootschalige houtkap heeft nefaste gevolgen gehad voor de dorpsgemeenschap’. De zin staat in een digitaal woordenboek, maar had zo in de krant van vandaag kunnen staan. Het gaat hier even niet om de houtkap of de dorpsgemeenschap, maar over de gevolgen. Die zijn ‘nefast’. Mooi woord.

Er is iets merkwaardigs aan dat woord: het is Nederlands, maar veel meer is het Belgisch Nederlands. Bij de zuiderburen is het vrij letterlijk dagelijkse kost, in onze krantenarchieven komen we de term veel te weinig tegen.

‘Verderfelijk, noodlottig, rampzalig, funest’, zegt Van Dale. Jammer van het ‘funest’: hadden we daar in de loop der eeuwen maar ‘fanest’ van gemaakt, dan hadden we een anagram dat tegelijk synoniem is.

‘Nefast’ komt uit het Frans (néfaste), en dan weet je het inmiddels wel: die hebben het ook maar weer uit het Latijn. Nefastus is Latijn voor ‘verboden’ of ‘rampzalig’, leert Onze Taal, vakblad voor liefhebbers. ‘Fastus betekent ‘geoorloofd, toegestaan’; met ne- ervoor krijg je ‘niet toegestaan’.

In deze krant stond het woord in een fraaie volzin van wijlen Michaël Zeeman, die in 2009 schreef over het te bouwen Nationaal Historisch Museum. ‘Het idee van een canon alleen al is talrijke cultuurfilosofen een gruwel en er zijn nogal wat pedagogen die betogen dat het leren van jaartallen of het leggen van verbanden tussen verschillende historische gebeurtenissen nefast is voor de ontwikkeling van de kinderziel.’

Veel eerder, in 1997, kwam het voor in een reportage over jonge rappers. Daar bleek Nefast de voornaam van een jongen. Als hem dat maar niet noodlottig is geworden.

Recentelijk stond het woord weer in deze krant. Dat was in juni dit jaar, in een uitspraak van de commissaris-generaal van de Belgische politie, Marc De Mesmaeker, over een alcoholverbod op feestjes van de federale politie. ‘Het totale verbod op alcohol was nefast voor de sociale cohesie’, citeerde krant. Nee, er stond iets bij. De krant vond het nodig het woord ‘nefast’ te voorzien van een vertaling: ‘(rampzalig)’.

Een taal die zijn eigen termen moet vertalen, dat is funest. Red het woord!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden