taalgebruikmoeilijk maar mooi

Moeilijk maar mooi: meticuleus

Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? 

Welkom lezer, en een bijzonder goedemorgen aan trouwe abonnee Gerard Cox uit de Hoeksche Waard. Het interview met de zanger, cabaretier en acteur in het Magazine van afgelopen zaterdag hebben we uiteraard meticuleus doorgenomen. Het was weer lachen, al had de krasse Cox (80) wel veel te mopperen. Ook over deze krant: ‘Ik zie vaak woorden staan waarvan ik helemaal niet weet wat ze betekenen. Bingewatchen. Benchmark’, baste hij. Opzoeken is voor hem geen optie: ‘Moet ik weer naar boven lopen, de Van Dale openslaan.’

Inderdaad een zware opgave. Weliswaar is naar boven lopen goed voor het seniorenbrein, maar misschien kan Cox zijn Van Dale beter ergens beneden neerzetten.

Bij wijze van ochtendkoffie serveren we vandaag, speciaal voor Cox, niet één, maar twee mooie moeilijke woorden. En schenken we er, vooruit,  gratis de betekenis bij. Dus blijft u lekker zitten, heer Cox.

Want schreven we in de eerste alinea ‘meticuleus’? Het woord lag nog ergens in onze bovenkamer, maar voor de zekerheid hebben we het nog even nagezocht. ‘Nauwgezet’, ‘nauwkeurig’, zeggen de woordenboeken eensgezind. Zo simpel is het.

De afkomst is een verhaal apart. ‘Meticuleus’ komt weer eens uit het Latijn, waar ‘metus’ iets van vrees of bezorgdheid uitdrukt, en ‘osus’ staat voor ‘vol van’. Vol van vrees? Ook, ja. Daarvoor moeten we een grens over: in het Frans betekent het verwante ‘méticuleux’ zowel ‘nauwgezet’ als ‘angstvallig’. Die laatste betekenis viel in het Nederlands weg, hier houden wel het al sinds de 19de eeuw op ‘nauwgezet’.

De bonus van de dag vonden we in het synoniemenwoordenboek, boven in de boekenkast – het was nog een hele klim. ‘Meticuleus’ staat gelijk aan ‘acribisch’, afgeleid van ‘acribie’. Het betekent exact hetzelfde, is alleen afkomstig van het Grieks (‘akribeia’ ). Moeilijk, maar mooi allemaal. Niet vergeten, gewoon eens gebruiken, voor de broodnodige variatie.

Graag gedaan, meneer Cox. Hallo, meneer Cox?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden