taalgebruik moeilijk maar mooi

Moeilijk, maar mooi: kavalje

Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? Neem onze kavalje.

Toegegeven, er zijn beslist zinniger bezigheden om je leven aan te besteden, maar het taalbureau stuitte op internet op een ‘anagrammen generator’. Vraag niet waarom, maar daar had iemand ingetypt: ‘Jesse Klaver klimaathaast’. Nu is ‘klimaathaast’ al een fraaie term, maar het gaat hier even om de lol van het anagram. De drie zoektermen leverden 179 combinaties van anagrammen op, van ‘IJskast telraam vleeshaak’ tot ‘Kasteel klaveraas mathijs’. 

Doe er uw voordeel mee.

Tussen die nutteloosheid stuitten we maar liefst zeventien keer op hetzelfde woord: ‘Kavalje’. Als in het rijtje ‘Hatemails kavalje stakers’.

Kavalje? Zelfs Google raakt ervan in verwarring. ‘Bedoelde u ‘cavalier’?, vroeg het zoeksysteem vertwijfeld. Voor je het weet beland je zo op pagina’s van de Cavalier King Charles Spaniël-club (zie ook: Pim Fortuynhondje) of een geschiedenispagina over de royalisten die Karel I van Engeland steunden ten tijde van de Engelse Burgeroorlog. Dat zochten we dus allemaal niet. We zochten de betekenis van een heus Nederlands woord, moeilijk maar mooi: ‘kavalje’ dus.

Hebbes. Afkomstig van het Latijn (caballus) en vervolgens het Frans (cheval), maar met een paard heeft het maar zeer zijdelings te maken. Wat ‘kavalje’ wel is, volgens de woordenboeken: ‘Bouwvallig gebouw, uitgewoond huis, krot, dier, oud paard, oud schip, wrak, versleten ding, zoogdier. Ook schijnt het voor te komen als scheldwoord voor ‘een oude, onaantrekkelijke vrouw’, maar daar doen we hier niet aan.

In Nederlandse media is het woord al jaren niet meer gesignaleerd. Daarvóór (tot een jaartje of vier, vijf geleden) leidde het een kwijnend bestaan op kunst- en cultuurpagina’s. NRC Handelsblad citeerde de term uit een gedicht van de experimentlustige Anneke Brassinga. De Volkskrant gebruikte het jaren geleden voor het laatst, in een niet zo positieve recensie van een muziektheatervoorstelling, waarin een tweewielig voertuig was voorzien van een vloertje dat plaats biedt aan een speelster en een gitarist. Schrijft de recensent van dienst: ‘Het hele kavalje maakt in vijftig minuten tijd een rondje over het podium, voortgetrokken door actrice Robijn Wendelaar.’

Tijd om het wrakkige woord weer op de wielen te zetten. Kavalje, onthoud die term.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden