TaalgebruikMoeilijk, maar mooi

Moeilijk, maar mooi: frugaal

Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? Zin in een frugaal feestje. 

Ajax boekte ‘een sober gelijkspelletje tegen Vitesse’, berichtte de krant. Wat een gemiste kans. Niet vanwege dat voetbal, maar om dat ‘sober’. Hier had de krant kunnen scoren voor open doel, met een prachtig, chic synoniem: frugaal. Een van die vele onbekende, maar mooie woorden die in onbruik zijn geraakt. Gaan we de komende tijd een lans voor breken. Niet met de nostalgie van het Mariakaakje, maar omdat het Nederlands zo rijk is aan woorden die kleur geven aan de zin, aan de taal en daarmee aan het leven. Moeilijk misschien, maar mooi. En waarom iets makkelijk zeggen, als het ook moeilijk kan? Alles en iedereen wordt tegenwoordig geprezen om ‘toegankelijkheid’, maar er is niets tegen gezellig elitair taalgebruik, dat de toehoorder aanspoort tot opzoeken, om zo zijn eigen taal te verlevendigen. Nee, ook wij kenden de betekenis niet altijd (zelden zelfs), maar wat is er tegen nieuwe woorden leren?

Frugaal dus. Oftewel: sober, matig, karig, eenvoudig. Geen familie van ‘frigide’, al schuilt de karigheid ook in die term. Afkomstig uit het Frans, maar sinds 1600 officieel Nederlands. Een prachtig, muzikaal woord, dat vage associaties oproept met de tijden van het spinet en het virginaal. En dat herwaardering verdient. ‘Hoe was je dag, lieverd? ‘Mwah, tikje frugaal, maar verder prima.’

Slechts éénmaal in de geschiedenis haalde het woord de Volkskrant, en dat was in 1998. In een interviewtje over zijn huishoudportemonnee zei toenmalig minister Jan Pronk, de vleesgeworden soberheid (nou goed, hij kende ooit ook een periode van overvloedig drankgebruik): ‘Ik kom uit een frugaal calvinistisch onderwijzersgezin, dat het met name vlak na de oorlog niet breed had.’

Mooi. En kijk eens hoe bloemrijk de Vlaamse krant De Morgen schreef in 2013: ‘In zijn villa in Arcore, bij Milaan, vierde Silvio Berlusconi zondag zijn 78ste verjaardag. Geen bunga bunga, veeleer een frugaal feest in huiselijke kring.’

Een frugaal feestje, daar krijg je toch nog zin in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden