TaalgebruikMoeilijk, maar mooi

Moeilijk, maar mooi: Blauwkous

Waarom iets makkelijk zeggen als het ook met een prachtig moeilijk woord kan? ‘Sociaal intelligent, beslist geen blauwkous.’

Buiten woedde een grauw en guur februari, binnen knisperde het behaaglijke haardvuur van die blauw omrande advertenties in de zaterdagkrant op pagina 3. De ‘Persoonlijke Partner Search’ van relatiemagiër Pier Ebbinge. Altijd weer genieten van het impressionistische proza waarmee Pier zijn pareltjes opwrijft. Vorige week in de aanbieding: ‘Erudiete weduwnaar met humor (midden 70); bijzonder mens; staat betrokken in het leven’.

De details intrigeren altijd: ‘Moeilijke start’, bijvoorbeeld. De voltreffer ‘Gewaardeerde vergadertijger’ zal de lust in de doelgroep ongetwijfeld opwekken. Raadseltje voor de huiskamerpuzzelaar: wie was deze ‘Getalenteerd hoogleraar, gevierd docent’, tevens ‘Beschaafd politicus in het Haagse’?

Het oog van het taalbureau – buiten de doelgroep – viel niet zozeer op de man, maar op wie hij zocht. Een ‘jeugdige zestiger’, droomde de bok zijn gewenste groene blaadje. En: ‘Breed geïnteresseerd. Zorgzaam. Sociaal intelligent’. ‘Bonhomie en levensgeluk’.

Toe maar. 

Toch hoeft de boog tussen de twee tortels niet altijd gespannen te staan: ‘Ook praatjes voor de vaak. Over het weer of zo.’ Tegelijk geldt voor mevrouw een opmerkelijke eis: ‘Beslist geen blauwkous.’

Hier vielen wij van het taalloket door de mand: ‘blauwkous’ moesten we opzoeken. ‘Spotnaam voor een vrouw die geleerd is of daarvoor wil doorgaan en een zekere minachting voor huishoudelijke zaken toont’, zegt Van Dale. Aha.

Hoewel ook meldingen over de 15de eeuw bestaan, zou het woord volgens de gangbare etymologie dateren van halverwege de 18de eeuw. In Engeland hadden drie dames toen een literair genootschapje, de Lady Montague Kring, opgericht. Daar zou een van de (opmerkelijk genoeg mannelijke) leden, de botanicus Benjamin Stillingfleet, zich steevast vertonen in blauwe wollen kousen, in plaats van gebruikelijke zwartzijden exemplaren. 

Een dracht die kennelijk zo excentriek was, dat het nieuws zich door de taal van Europa zou verspreiden. Internationale erkenning was het gevolg: waar de Britten spreken van bluestocking, doopten de Duitsers die tot Blaustrumpf. Daar word je niet snel warm van. De Fransen houden het tot op de dag van vandaag op een bas-bleu. Toch nog een best elegant koosnaampje. Maar nog te min voor een beschaafd politicus in het Haagse.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden