TentoonstellingBescheiden kleding

Modest Fashion laat zien dat het dragen van sluiers en hoofddoeken van alle tijden is

Alia Ali, Borderland Series, 2017.Beeld Alia Ali

Bescheiden kleding is ook een hot topic in de modewereld.

Halverwege de tentoonstelling hangen twee portretjes. Op de ene staat Geertje de Koning-Van der Giessen (1840-1926), in de klederdracht van het Zuid-Hollandse dorp Rijsoord, compleet met een ‘krullenmuts’. Op het andere staat de 108-jarige Rahma Taoukarth El Mouhandiz uit Noord-Marokko, gekleed in een gebloemde overjas en een hoofddoek. Wat de vrouwen uit totaal andere tijden en delen van de wereld bindt, behalve het feit dat ze traditioneel gekleed gaan met kuis bedekte hoofden en lijven, zijn hun nazaten. Het achterachterkleinkind van Geertje is Alexandra van Dongen, conservator van museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Rahma is de grootmoeder van Rajae El Mouhandiz, gastcurator en samen met Van Dongen de drijvende kracht achter de tentoonstelling Modest Fashion in het Stedelijk Museum Schiedam.

W. Hollar, Hollandse vrouw, 1643.Beeld Universiteit Biblioheek Leiden

Die twee foto’s maken in één keer duidelijk wat El Mouhandiz (de kleindochter, oma is kort nadat de foto genomen werd gaan hemelen) zo graag wil zeggen met deze tentoonstelling: dat met modest fashion, bescheiden kleding, niet alleen boerka’s en nikabs worden bedoeld. Dat het dragen van lagen, sluiers en hoofddoeken van alle tijden is, en alle culturen. En vooral ook: dat de tentoonstelling Modest Fashion misschien niet eens over mode gaat, maar over de ruimte die vrouwen, en hun lichamen, mogen innemen in de maatschappij. 

Perrine Philomeen, Hijab in Transition, 2018.Beeld Perrine Philomeen

Even terug naar de term modest fashion, want die is, in tegenstelling tot het soort kleding dat ermee bedoeld wordt, wèl vrij nieuw. Volgens El Mouhandiz waren Mary-Kate en Ashley Olsen, de gewezen kindsterren die het succesvolle luxe label The Row opzetten, de eersten die rond 2006 op de rode loper toonden dat je er in wijde, bedekkende kleding minstens zo vrouwelijk en stijlvol uit kunt zien als in strakke of halfblote outfits. Ook ontwerper Phoebe Philo, die in 2008 aan de slag ging voor het modehuis Céline, maakte furore met ingetogen, kuise kleding, die niet alleen aansloeg bij ongelovige modeliefhebbers, maar bijzonder in de smaak viel bij orthodox-Joodse vrouwen in New York en Parijs. Tegelijkertijd kon de hele wereld door YouTube, blogs en later Instagram kennis maken met zogenaamde hidjabbloggers of mipsters: jonge vrouwen die zich halal kleden op een hippe en creatieve manier. Reina Lewis, professor Culturele Studies aan de University of the Arts in Londen schreef er in 2013 een boek over: Modest Fashion: Styling Bodies, Mediating Faith, en daarmee was de term doorgedrongen tot de academische wereld. Ook de zakenwereld kon niet meer om de kuise mode heen: dit jaar alleen al werd er wereldwijd voor ruim 435 miljard euro omgezet aan bescheiden kleding. Logisch ook, want het is geschikt voor alle leeftijden, maten en religies. Dat er een grote markt voor is ontgaat ook merken als Chanel en Dolce & Gabbana niet, die oosters getinte jurken en abaja’s op de markt brachten. Donna Karan, Oscar de la Renta, Mango en Zara maakten speciale ramadancollecties. Sportmerk Nike lanceerde eind 2017 een hidjab voor atleten, begin deze maand gevolgd door het Nike Victory-zwempak met ingebouwde hoofdkap. 

Anouk in It’s a New Day. Regie Victor D. Ponten, 2019.

Bescheiden kleding is een bijzonder hot topic dus. Ideaal om een tentoonstelling over te maken, vond het M.H. de Young Museum in San Francisco vorig jaar al. Hun expositie Contemporary Muslim Fashions, die vooral wilde laten zien hoe modebewust moslima’s gekleed konden gaan, werd dit jaar nog eens opgesteld in het Museum Angwandte Kunst in Frankfurt. Daar viel het onderwerp niet goed: Duitse feministen, Iraanse vluchtelingen en neonazi’s stonden woedend op de stoep. Het museum zette noodgedwongen beveiligers voor de deur.

Meryem Slimani, uit de serie UMI, 2019.Beeld Meryem Slimani

Dat soort reacties wilden de makers van Modest Fashion in Schiedam vooral niet uitlokken. Mede daarom blijven ze benadrukken dat het géén moslimmodetentoonstelling is, dat modest dressing net zo vaak over vrijheid gaat als over onderdrukking, en dat ze geen vragen kunnen beantwoorden, maar vooral vrouwelijke stemmen laten horen. Het zijn behoorlijk véél stemmen, en ze zijn niet allemaal even helder of eensluidend, maar als onderzoek naar de bewegingsvrijheid van vrouwen en vrouwelijke kunstenaars is de tentoonstelling zeer geslaagd. In een prettig kleurrijke vormgeving wordt de bezoeker door vijf thematisch ingedeelde zalen geleid. Er is kleding, uiteraard, maar vooral veel kunst én historie. Er zijn ontdekkingen als de Rotterdamse Meryem Slimani en haar moeder, video's van de hidjabrapper Neelam, activist en actrice Emma Watson en zangeres Anouk. Er zijn beelden van een nagespeelde Wieringse begrafenis in 1870, met vrouwen gehuld in zwarte huiken – sprékend boerka’s. Daarnaast staat een huiveringwekkende schandhuik uit 1688, een houten kap, versierd met gebeeldhouwde padden en ratten, met een ijzeren nekklem waarin vrouwen die zich misdroegen werden tentoongesteld. Eigenlijk net zo droevig stemmend als het filmpje van een gesluierd meisje in de straten van Iran, die danst op Pharrells Happy, en daarvoor werd gearresteerd. Ze zit nog steeds vast. Waarmee de tentoonstelling uiterst relevante verhalen vertelt over bewegingsruimte voor vrouwen, toen en hier, en daar en nu.

Modest Fashion, Stedelijk Museum Schiedam. Aldaar t/m 9/2.

Op de site van het museum staat een virtuele tour door de tentoonstelling, waarbij alle zaalteksten te lezen zijn en links staan naar de sites van de kunstenaars.

Twee van de invloedrijkste hidjabbloggers, de Brits-Egyptische Dina Torkia en Ascia Al Faraj uit Koeweit, besloten kort na elkaar geen hoofddoek meer te dragen, wat resulteerde in een hausse aan bedreigingen en verwensingen. Al Faraj legde op 19 september haar besluit uit in een video op YouTube. Torkia, die eind vorig jaar haar hidjab aan de wilgen hing, postte op 1 januari van dit jaar de YouTubevideo ‘The bad, the worse and the ugly’, waarin ze 47 minuten lang haatreacties op haar besluit voorleest. 

De bekendste en meest gevolgde Nederlandse hidjabblogger is de 26-jarige Ruba Zai. Het interview dat redacteur Nadia Ezzeroili onlangs met haar had voor de interviewspecial van Volkskrant Magazine lees je hier.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden