fotografietentoonstelling huis marseille

Modefoto's in de openlucht: van zeiltenues tot wintersportoutfits, met skistokken en fopsneeuw

Lucien Lelong (1889-1958). Sporttenue, 1929.Beeld Egidio Scaioni (1894-1966)

Grote namen ontbreken op de modefototentoon- stelling Outside Fashion in Huis Marseille. Desalniettemin is de expositie uit de collectie van het Parijse modemuseum Palais Galliera de moeite waard. Ze toont de geschiedenis van de modefotografie in de buitenlucht.  

Het contrast kon niet veel groter zijn. De afstand tussen de locaties eigenlijk ook niet. Wie een modefoto uit 1910 vergelijkt met eentje uit 1965 ziet op de eerste zwart-witfoto een model (Mademoiselle de Koroff) in een geborduurde jurk met bontstola van Fourrures Max, stokstijf staand voor een achtergrondrol met een voorstelling van een bos. Het model uit 1965 (Sveeva Vigeveno) balanceert in een witte Oscar de la Renta-jurk met split en met een wapperende staart voor tempelruïnes in de Syrische woestijn bij Palmyra. De foto is uiteraard in full colour. Toch is er iets wat beide foto’s met elkaar verbindt: de keuze voor een buitendecor als achtergrond. Al is die op de eerste foto overduidelijk nep, en op de tweede mijlenver van ons bed, de achterliggende gedachte is dezelfde: een omgeving van natuur geeft de kleding op de foto’s een extra laag en een verhalende context. 

Mannequin Sveeva Vigeveno in een jurk van Pierre Cardin, Jordanië, 1965.Beeld Henry Clarke

Het is precies die reis – van de geënsceneerde zwart-witbuitentafereeltjes in de studio naar de tropische toplocaties van de kleurenshoots van de jaren zestig – die de nieuwe tentoonstelling Outside Fashion in Huis Marseille in kaart belooft te brengen. Aha, denkt de modefotofan allicht handenwringend, dan zal het museum wel volhangen met werk van Munkácsi, Steichen, Penn, Horst, Dahl-Wolfe, Man Ray, De Meyer, Bassman, Blumenfeld en/of Avedon, toch de grote jongens en meisjes van de modefotografie. Helaas, die hangen daar niet. De grootste namen uit de tentoonstelling zijn relatief onbekend: de Amerikaan Henry Clarke en de Fransman Jean Moral, over wie zo meer. 

De eerste vraag is dan: waarom hangen die allergrootsten er niet? Het antwoord: omdat het uitgangspunt van de tentoonstelling het fotoarchief van het Parijse stadsmodemuseum Palais Galliera is. Dat zit zo: Galliera heeft behalve veel kleding ook een kleine maar fijne collectie foto’s, bestierd door curator Sylvia Lécallier. Die fotocollectie begon met de geschonken nalatenschap van Henri Clarke, die lang en veel werkte voor de Amerikaanse, Britse en Franse Vogue. Verder bestaat het fotoarchief van Galliera uit schenkingen van Franse modehuizen en tijdschriften. Nu het museum dicht is door een verbouwing lag al dat materiaal een beetje te verpieteren. Doodzonde, vond niet alleen Lécallier, maar ook haar goede bekende Nanda van den Berg, directeur van Huis Marseille. Samen besloten ze om een extramurale Galliera-tentoonstelling op te zetten in Amsterdam. Het thema ‘van binnen naar buiten’ was een vondst van Lécallier, omdat het goed aansloot bij de werken die ze in het depot had.

De tweede vraag is dan: is het voor een Nederlandse bezoeker de moeite waard? Het antwoord: jawel, want die werken zijn heerlijk om te bekijken. Het begint met namiddagjurken uit de jaren tien van de vorige eeuw, van Paquin en Green & Co, geshowd door actrices en zangeressen. Dan volgen jarentwintigzeiltenues van Worth en jarendertigwintersportoutfits van Hermès, Lelong en Wanamaker, compleet met ski’s en stokken gefotografeerd in de fopsneeuw. 

De eerste echte buitenfoto uit de tentoonstelling dateert uit 1904 en is genomen op de renbaan van Longchamp, voor het blad Les Modes. De modellen dragen dan nog lange, fiks getailleerde jurken en rijk versierde hoeden. Twintig jaar later staat de unverfroren Dorys, vaste mannequin van het huis Agnès, ook op Longchamp, maar dan in een typische rechte jarentwintigjurk met cloche. Ook uit de roaring twenties: de foto’s van een modeshow van Paul Poiret in zijn tuin aan de Rue d’Antin. In de jaren dertig wordt de buitenfotografie realistischer én vrolijker: Jean Moral fotografeert voor de Amerikaanse Harper’s Bazaar ensembles van Schiaparelli, Mainbocher, Patou, Cardin en Balenciaga op breed lachende modellen op Parijse straten en pleinen. 

Mannequin Régine Debrise in een creatie van Jacques Griffe-Boutique. Roquebrune, Frankrijk, 1951.Beeld Henry Clarke

En al hangen er geen echte foto’s van hem, toch duikt ook Richard Avedon op, op pagina's uit een Harper’s Bazaar uit 1956. In de laatste zaal ‘Exotisme’ liggen nummers van Harper’s Bazaar uit het eind van de jaren veertig, met werk van, daar is zij gelukkig ook, Louise Dahl-Wolfe, geschoten in Brazilië en Florida. Maar de ster van die laatste zaal is Henry Clarke, die van die royale nalatenschap. Clarke fotografeerde in de jaren zestig voor Vogue modellen als Veruschka en Marisa Berenson in jurken van Dior, Valentino, Grès en Chloé op zonovergoten plekken met poëtische namen als Ispahan, Wadi Rum, Udaipur en Oaxaca.

Dat alles maakt van Outside Fashion een reis voor de ogen, in de tijd en kriskras over de wereldbol. Een fraaie selectie is het, met prachtig historische prints en piekfijn bewaarde tijdschriften. Niet per se een ode aan de roem, maar zeker wel aan vakmanschap, in zowel fotografie als modeontwerp.

Mode op de renbaan Longchamps, 1926. Mannequin Dorys, model voor Agnès. Beeld Paul Géniaux

Outside Fashion - Modefotografie van de studio naar exotische oorden (1900–1969), t/m 8/3 2020, Huis Marseille, Amsterdam.

Carmel Snow, van 1934 tot 1958 hoofdredacteur van de Amerikaanse Harper’s Bazaar en daarmee opdrachtgever van de meest toonaangevende modefotografen uit die tijd, liet fotograaf Lillian Bassman ooit een prachtige modeshoot overdoen. De reden: de foto’s waren té artistiek. Of zoals Snow zei: ‘Ik heb je niet naar Parijs gehaald om kunst te maken, je bent hier om knopen en strikken te laten zien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden