Mode van een koele schoonheid

In het Londense Victoria & Albert Museum is een tentoonstelling gewijd aan de kleren en accessoires van Grace Kelly, de Amerikaanse filmster die begin jaren vijftig in korte tijd uitgroeide tot een icoon....

Op haar audities verscheen ze, tot verbijstering van studiobazen en theaterregisseurs, met witte handschoentjes. In de film- en theaterwereld van de vroege jaren vijftig was er geen vrouw meer die ze droeg, maar voor nette katholieke meisjes en vrouwen in Grace Kelly's geboorteplaats Philadelphia waren de handschoentjes nog een gebruikelijk accessoire.

Ook de rest van haar kleren stak af bij de artistieke en sexy outfits van haar collega-actrices. Ze droeg eenvoudig gesneden jurken, truien met een witte blouse eronder, wollen rokken, schoenen met een lage hak en, als ze niet werd gefilmd of gefotografeerd, een bril, in die tijd bepaald geen mode-accessoire. Maar juist die beschaafde, sportieve uitstraling, gecombineerd met haar aristocratische uitstraling, maakte Kelly tot een stijlicoon. Zowel in haar privéleven als in de meeste van haar films was ze de verpersoonlijking van een simpele, elegante, frisse, onberispelijke, comfortabele, kuise, onpretentieuze stijl, die sindsdien synoniem is geworden voor typisch Amerikaanse chic.

‘Het meisje met de witte handschoenen’, zoals Time haar later noemde, werd in 1929 geboren als een van vier kinderen van een voormalig olympisch roeier, en later rijke eigenaar van een bouwbedrijf, en een ex-fotomodel. In 1955, toen ze als filmster op het hoogtepunt van haar roem was, werd ze gekozen tot best geklede vrouw van de VS, al droeg ze in tegenstelling tot haar mededingers nooit haute couture. Etalagepoppen werden naar haar gemodelleerd, vrouwen over de hele wereld volgden haar na.

In de catalogus van Grace Kelly Style Icon, de tentoonstelling die nu te zien is het Victoria & Albert Museum in Londen, herinnert Barbara Hulanicki, die in de jaren zestig het modemerk Biba oprichtte, zich hoe ze Kelly’s blonde golvende kapsel imiteerde en na het zien van High Society heel Londen afliep op zoek naar zo’n roze twinset als Kelly aanhad in de film.

Grace Kelly is nog altijd een magische naam. De tentoonstelling in Londen trekt, ook op een doordeweekse dag, zo veel mensen dat het soms anderhalf uur duurt voor er nieuwe bezoekers worden toegelaten.

Op de, overigens vrij kleine, expositie zijn outfits uit verschillende fasen van haar leven te zien, beginnend in 1955. Er zijn kleren die ze droeg in haar films , jurken die ze droeg op belangrijke momenten in haar leven, schoenen, hoeden en uiteraard handschoenen en de legendarische Kelly-bag van Hermès.

Anders dan de Birkin Bag, genoemd naar Jane Birkin, werd die tas niet speciaal voor Kelly ontworpen; Hermès maakt ’m al sinds de jaren dertig. Maar omdat ze hem zoveel gebruikte, kreeg hij haar naam – wereldberoemd is de foto waarop ze haar zwangere buik tegen de blikken van fotografen beschermt met de voor die tijd erg grote tas.

De jurk waarin ze voor de kerk trouwde is niet te bewonderen in Londen, maar wel het kanten mantelpak met wijde ballerinarok dat ze droeg tijdens het burgerlijk huwelijk. Haar beide trouwjurken werden gemaakt door kostuumontwerper Helen Rose, die haar ook kleedde voor de films Mogambo, The Swan (waarin Kelly’s karakter met een prins trouwt; de film werd opgenomen in 1955, het jaar dat Kelly haar echtgenoot Prins Rainier ontmoette) en High Society. Haar huwelijk in april 1956 was, zou je kunnen zeggen, Kelly’s laatste filmrol; de beelden ervan gingen de hele wereld over.

Als prinses Gracia kocht Kelly vooral Franse haute couture. Pakjes van Chanel voor overdag, lange, pastelkleurige avondjurken van Marc Bohan voor Dior en uitgesproken creaties van Balenciaga. Bij officiële gelegenheden had ze hoge kapsels of droeg ze tulband-achtige hoedjes.

In de loop van de jaren zeventig stapte ze over op lange gewaden, bijvoorbeeld van Madame Grès, die, zo stelt de catalogus, ‘pasten bij haar status en haar lengte’, maar die ook, zo vermoed je, haar inmiddels net iets vollere figuur verborgen – slank zijn is voor haar altijd belangrijk geweest .

Prinses Gracia overleed in 1982. Ze kreeg vlak bij het paleis in Monaco een auto-ongeluk; haar jongste dochter Stéphanie zat naast haar.

Tot aan haar dood is ze een ster gebleven. Maar haar impact op de mode was in de jaren zestig en zeventig al niet meer wat ze was geweest. In de jaren zestig werd Kelly in de modewereld bekritiseerd om precies datgene waarvoor ze eerder werd geprezen: haar conservatisme. Ze vond minirokken maar niks en droeg broeken uitsluitend wanneer ze ging wandelen. De Parijse mode noemde ze in 1966 ‘verschrikkelijk’: ‘Dit kunnen ze vrouwen niet langer aandoen.’

De kledingstukken die op de expositie het meest tot de verbeelding spreken zijn dan ook de vroegste stukken, uit de tijd dat haar naam nog Grace Kelly was en ze de koele, blondine heldin was in de films van Hitchcock; het zal niet toevallig zijn dat de tentoonstelling haar eigen naam draagt en niet die van na haar huwelijk, Gracia.

Er is een streng, recht, donkergrijs mantelpak van Dior, een maagdelijk lichtblauw jurkje van zijden crêpe van James Galanos, een kanten jurk van Oleg Cassini en het zwarte strakke jurkje met transparante mouwtjes uit Rear Window.

Enigszins uit de toon valt een gebloemde zijden jurk die Kelly droeg toen ze prins Rainier voor het eerst ontmoette, tijdens een fotoshoot voor Paris Match. Door een stroomstoring in haar hotel kon ze haar kleren niet strijken. De voor haar doen erg drukke jurk – ze poseerde er ooit in voor de cover van een zelfmaakmodeblad – was de enige die toonbaar was. Overigens droeg de zuinige Kelly de kleren die voor haar filmrollen werden gemaakt of gekocht daarna nog geregeld. De outfits uit High Society, haar laatste filmrol, nam ze mee naar Monaco.

Op foto’s en filmbeelden doet Kelly opmerkelijk modern aan. Dat komt grotendeels door haar fysiek. Waar de meeste andere filmsterren uit de jaren vijftig klein en vrouwelijk rond waren, was Kelly slank – de tailles in haar jurken zijn onwaarschijnlijk smal – met kleine borsten, rechte schouders en lange benen.

Een van de kostuumontwerpers met wie ze werkte verklaarde eens dat haar benen eigenlijk te lang waren en haar taille te smal was. In deze tijd is zoiets ondenkbaar; benen zijn nooit ‘te lang’ en als vrouw ben je niet snel ‘te dun’. Grace Kelly had dus eigenlijk een atletisch figuur dat precies past in het hedendaagse schoonheidsideaal.

Bovendien was ze lang. Niet zolang als de jurken in het museum doen vermoeden – de rokken werden in de jaren vijftig langer gedragen dan je op het eerste gezicht zou zeggen – maar toch 1 meter 72, wat indertijd erg groot werd gevonden voor een actrice.

En ook haar gezicht was modern. Dat wil zeggen: Kelly had het soort klassieke gezicht dat nog steeds gewild is, en dat je nu nog vaak bij modellen en actrices ziet. Hoge jukbeenderen, kleine neus, volle lippen en brede, vierkante kaak. Komt nog bij dat ze, net als vrouwen van nu, weinig make-up gebruikte, en ze haar haar meestal naar achteren droeg, los of in wat een ‘Grace Kelly-rol’ is gaan heten.

Grace Kelly mag dan voldoen aan hedendaagse idealen, maar doen de kleren die ze droeg dat ook? In de nieuwe najaarscollecties zitten verwijzingen naar de klassieke vormen van de jaren vijftig en vroege jaren zestig. De shows van Louis Vuitton, Prada en Dries van Noten waren zelfs helemaal opgehangen aan dat thema. De tentoonstelling, die eerder al te zien was in Moskou, Parijs en Rome, zou daarvoor een aanleiding kunnen zijn. En ook het succes van de serie Mad Men, die zich afspeelt op een Amerikaans reclamebureau begin jaren zestig, wordt gezien als inspiratiebron van de recente shows. De kostuumontwerper van Mad Men is op haar beurt weer geïnspireerd door Kelly. ‘Elke keer dat ik haar zie word ik beïnvloed door wat ze draagt’, zei ze onlangs in het Amerikaanse tijdschrift Vanity Fair.

Een van de actrices uit de serie, January Jones, vertoont bovendien een opvallende gelijkenis met Grace Kelly. Ook haar personage, Betty Draper, doet denken aan Kelly: een blondine die onder een onkreukbaar pastelkleurig uiterlijk een warmbloedige kant verstopt. Grace Kelly had voor haar huwelijk een onstuimig liefdesleven. Alfred Hitchcock, die Kelly regisseerde in haar beste films, noemde haar ‘een met sneeuw bedekte vulkaan’.

Hoe dan ook: komend seizoen is van alles te koop dat lijkt op de kleren die Kelly in haar glorietijd droeg: wijd uitlopende rokken tot halverwege de kuit, met petticoats eronder. Truien met een keurig kraagje. Mantelpakjes met rokken tot onder de knie. Puntige pumps met een beschaafd hakje, damesachtige handtassen. Zelfs handschoentjes ontbreken niet, al zijn ze niet wit.

Mooie, vrouwelijke, romantische kleren, maar wel erg retro, en voor vrouwen die gewend zijn aan een comfortabele, stoere nonchalance behoorlijk stijf, netjes en formeel.

Alleen de collectie van Dries van Noten is behoorlijk realistisch. Behalve wijde rokken en elegante jurken in glanzende zijde – waarvan de damesachtigheid in de show werd getemd door sweatshirts en legeroverhemden – heeft de ontwerper een shirtwaister, een jurk waarvan de bovenkant eruit ziet als een strak overhemd. De shirtwaister, of overhemdjurk, was misschien wel Kelly’s favoriete kledingstuk. In Londen is het exemplaar met een wijde rok van glanzende champagnekleurige stof met een goudkleurig nopje te zien waarin ze werd gefotografeerd toen ze begin 1956 haar verloving aankondigde, alsook een gedessineerd exemplaar uit 1970 van Yves Saint Laurent, met een sluike rok; ze bleef het model haar hele leven dragen.

Van Notens exemplaar heeft net zo’n wijde rok als de jurk uit 1956. Hij is alleen niet zacht gekleurd, maar zwart, heeft Indiaas zilverborduursel op de kraag en is versierd met stoere trenchcoatdetails. Keurig, ingetogen, romantisch, maar toch van de straat.

Dichter kun je als hedendaagse vrouw niet bij Kelly komen, zonder het gevoel te krijgen dat je een rol aan het spelen bent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden