Mizzi van der Pluijm over haar nieuwe uitgeverij: 'Ik ben geen andere uitgever geworden'

Een nieuwe uitgeverij: Pluim, geesteskind van Mizzi van der Pluijm, die een stoet spraakmakende auteurs meeneemt van haar vorige werkgever, AtlasContact.

Mizzi van der Pluijm: 'Ik ben erg vóór traditie, die is er niet voor niets.' Beeld Marie Wanders

Joris Luyendijk, Lieke Marsman, Hanna Bervoets, Dimitri Verhulst, Bert Wagendorp, P.F. Thomése, Roos Schlikker, Hannah van Binsbergen: zomaar een greep uit het twintigtal auteurs dat met Mizzi van der Pluijm meegaat naar haar nieuwe uitgeverij Pluim, gevestigd aan de Spinhuissteeg 3 in Amsterdam. Het is een 'merkwaardig groot huis voor een steeg', zegt het Digitaal Grachtenboek over dat pand, maar toch is Van der Pluijm alweer op zoek naar iets groters: een pand waar ze met de twee jaar oude uitgeverij Das Mag in kan, waarmee ze wil samenwerken op het gebied van vertegenwoordiging, productie en rechten.

Het afgelopen half jaar zat Mizzi van der Pluijm (1962) bij Das Mag op kantoor. Ze nam er haar intrek nadat ze haar vertrek bij AtlasContact had aangekondigd, een vertrek dat volgens haar noodzakelijk was omdat ze zich niet kon verenigen met de plannen van moederconcern VBK Uitgevers, waar onlineboekenclub Bookchoice een belangrijke vinger in de pap kreeg. Pogingen om AtlasContact onder haar leiding te verzelfstandigen, mislukten.

Over de reden voor haar vertrek zei Van der Pluijm de afgelopen maanden niet veel meer dan dat ze vreesde voor de veiligheid van het werk van haar auteurs. Ook nu wil ze niet vertellen wat ze precíés tegen de nieuwe VBK-investeerders en hun plannen had. 'Alles wat ik nu zeg, heeft gevolgen. Ik heb een verschil van mening met VBK, maar AtlasContact is mijn dierbaarste bedrijf.' Maar ook: 'Als er nu een vacature bij VBK was voor mijn functie, zou ik daar nooit op solliciteren.'

In 2015 zei u nog dat uw missie was: zorgen dat boeken een nieuw tijdperk in komen. Zijn plannen als die van VBK niet juist noodzakelijk?

'Voor veel boeken kan het nuttig zijn om na te denken over algoritmes en gerichte aanbiedingen. Maar bij de boeken die ik wil maken is de vraag op welk moment in een verhaal de lezer ophoudt met lezen geen relevante kwestie.'

'Het uitgangspunt van een literaire uitgeverij moet zijn dat er iets gemaakt wordt dat alleen maar door die ene schrijver gemaakt kan worden. Vervolgens te verwezenlijken van wat die auteur in zijn hoofd heeft zitten - dát is de eerste taak van een uitgever, de atoomkern waarom alles draait. Maar dat is een deel van het werk waarnaar weinig aandacht uitgaat wanneer de lezer centraal wordt gesteld.'

Kwam die hoofdtaak in de verdrukking bij AtlasContact?

'Ik wil het niet ergens tegen afzetten. Ik heb een heel duidelijke visie op uitgeven; die heb ik altijd gehad, en die verandert niet. Wat ik daar deed, blijf ik nu ook doen.'

Van der Pluijm heeft altijd in loondienst gewerkt, de laatste jaren voor een concern met 270 medewerkers. Nu heeft ze één redacteur, een klein fonds, en de verantwoordelijkheid voor een eigen onderneming met alle (financiële) onzekerheid die daarbij hoort. Behalve Van der Pluijm zelf, investeren ook Rianne Blaakmeer (ex-commercieel directeur van AtlasContact), Sigrid Sijthoff, Leon Ramakers en een vijfde investeerder, die anoniem wil blijven, in Pluim.

Toch voelt het niet als een sprong in het diepe. 'Ik kom uit een ondernemersgezin: mijn vader en broertjes hebben een eigen zaak en ook voor mij is ondernemen een tweede natuur. Al in 1988 wilde ik een eigen uitgeverij beginnen, maar ik zou eerst drie jaar bij Contact gaan werken. Het werden er dertig. Omdat ik met Contact, en later AtlasContact, altijd kon omgaan alsof het mijn eigen bedrijf was. Dat kan ik dus en daarvoor heb ik geen concern nodig. Ik vind een heleboel dingen spannend, maar dat nu juist helemaal niet.'

Wat vindt u dan wél spannend?

'Hoe een boek in het huidige boekenlandschap zijn weg vindt naar de lezer. Boekhandels hebben concurrentie gekregen van websites als Amazon, de manieren waarop aandacht gevraagd kan worden voor boeken zijn legio. Je moet tegenwoordig zeventig terreinen tegelijk bespelen voor het resultaat dat je vroeger behaalde met advertenties en een optreden bij Van Dis. En dat allemaal zonder dat de traditie wordt verloochend. Ik ben erg vóór traditie, die is er niet voor niets.'

Wordt Pluim niet gewoon een tweede AtlasContact?

'Dat kan ik nu nog niet zeggen. Ik ben geen andere uitgever geworden: ik hou van dezelfde soort schrijvers en dezelfde soort boeken.'

Hoeveel boeken gaat Pluim uitgeven?

'Ik heb nu in mijn hoofd dat ik zo'n 25 boeken per jaar wil gaan uitgeven, maar ik zeg niet tegen mijn auteurs: we hebben dit jaar geen ruimte meer voor het jouwe. Het gaat zoals het gaat. Ik wil alleen absoluut geen boekenfabriek zijn die meer dan tweehonderd boeken per jaar moet maken om de organisatie draaiende te houden.'

Op dat moment steken Daniël van der Meer en Toine Donk van Das Mag hun hoofd om de hoek van de deur. Ze hebben zojuist een meeting gehad op Pluims kantoor. 'Wij hebben nooit getwijfeld over een samenwerking met Mizzi', zegt Donk. 'Hoewel het voor de buitenwereld misschien wat onverwacht kwam.'

Van der Pluijm: 'Das Mag en Pluim hebben dezelfde ideeën over wat belangrijk is, dan is het vrij logisch dat je elkaar daarin vindt. Das Mag heeft laten zien hoezeer literatuur leeft, hoe sprankelend, glamorous, sexy, geweldig, fantastisch literatuur is.'

Van Dis' oproep

De 'pen neerleggen', daarmee dreigden vijftig auteurs van uitgeverij AtlasContact vorig jaar toen bekend werd dat directeur-uitgever Mizzi van der Pluijm onverwacht opstapte. Namens de verontruste schrijvers deed Adriaan van Dis een oproep tot verzoening tussen Van der Pluijm en haar baas Wiet de Bruijn: 'Ik smeek jullie tot een oplossing te komen waardoor AtlasContact niet uiteenvalt.' Ondanks overleg is de verzoening er niet gekomen, met het nieuwe Pluim als resultaat.

Bent u niet bang dat auteurs niets moeten hebben van dat hippe gedoe van Das Mag?

'Die auteurs zijn er, natuurlijk. Maar we zijn echt twee verschillende uitgeverijen, die elkaar alleen helpen daar waar het nuttig en nodig is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.