Misère en glorie van het Lloyd Hotel

Plekken, landschappen, gebouwen, voorwerpen - we zijn voortdurend omringd door de geschiedenis, ook al zijn we ons daar vaak niet van bewust....

Lloyd Hotel van de journaliste Annette Lubbers, gepubliceerd ter gelegenheid van de herinrichting van het gelijknamige pand aan de Oostelijke Handelskade in Amsterdam, is zo'n boek waaruit het verleden spreekt. Het monumentale gebouw, een eclectisch ontwerp van de toen befaamde architect Evert Breman, heeft sinds zijn ingebruikneming als 'landverhuizershotel' in 1921 een even roerige als interessante ontwikkeling doorgemaakt.

Het begin was veelbelovend: het relatief luxe hotel ging door als het paradepaardje van de Hollandsche Lloyd, de voormalige Zuid Amerika Lijn, die zich had toegelegd op het vervoer van emigranten, voornamelijk uit Centraal- en Oost-Europa, en afficheerde zich als 'het beste landverhuizershotel' van Europa. Het bedrijf leefde evenwel in alle opzichten boven zijn stand. Toen de economische crisis toesloeg, bleken de schepen te duur en moest het hotel zijn deuren sluiten.

Na het faillissement viel de schaduw van het tijdsgewricht over het gebouw. De nieuwe eigenaar, de gemeente Amsterdam, verhuurde het aan het ministerie van Binnenlandse Zaken, waarna het - inmiddels versoberde - hotel heel andere bestemmingen kreeg: eerst als opvangkamp van Duitse joden, vervolgens als gevangenis voor Februaristakers (1941), en daarna als Huis van Bewaring annex kazerne (1941-1963). Vanaf 1965 deed het gebouw dienst als 'Rijksinrichting voor Jongens'.

Nadat de jeugdgevangenis in 1989 was verdwenen, werd het pand in het kader van het antikraakbeleid in gebruik gegeven aan kunstenaars en enkele sociaal-culturele organisaties. In korte tijd groeide het uit tot een belangrijk artistiek centrum, een 'broedplaats', zoals dat later heette. Na een prijsvraag, door de gemeente uitgeschreven met het doel het pand een ambitieuze, bijzondere bestemming te geven, kreeg het eind 2004 als Lloyd Hotel & Culturele Ambassade iets van zijn oorspronkelijke grandeur terug.

Lubbers weet de werdegang van het Lloyd Hotel met gevoel voor detail voor het voetlicht te brengen. De gebeurtenissen worden in de context geplaatst en de lopende tekst afgewisseld door fragmenten van interviews, brieven en dagboeken van emigranten en andere ooggetuigen. Bovendien is het boek rijkelijk voorzien van ontwerptekeningen, foto's en andere illustraties. Dat alles maakt Lloyd Hotel tot een spiegel van de geschiedenis: het begin en het einde zijn fleurig en hoopvol, in de tussenliggende hoofdstukken overheersen de zwarte bladzijden en de rafelranden van de geschiedenis. Maar zo was de twintigste eeuw misschien ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden