Misantropisch de zondagavond in met Hanneke Groenteman

Leerzaam avondje, met nieuwe series over grenzen tussen werelden, soms binnen één stad.

Hanneke Groenteman in gesprek in het EO-programma De kanarie in de kolenmijn.

Een blik in de historie kan troostend werken. Wat zagen we eruit. Hoe hebben we dat ooit leuk/mooi/interessant/belangrijk kunnen vinden. Blij dat dat achter de rug is.

Nog niet zo lang geleden ging dat terugkijken als volgt: Belangrijke Nederlanders (Lieke van Lexmond, Danny Rook, u kent ze wel) verbonden al associërend de regeringsperiode van de LPF en het Lewinsky-schandaal probleemloos aan het prachtprogramma De Bus of de huwelijkscrises van Gert en Hermien. Dat terugkijken gebeurt inmiddels grondiger: in Collectief geheugen worden hypes van lang geleden door twee teams (spelelementje) en onder leiding van Chantal Janzen nog even aan de nakende vergetelheid ontrukt. Iemand anders 'de geschiedschrijver' bepaalt vervolgens of iets mee mag in het collectieve geheugen.

De oogst van de aflevering van zaterdag: gastgeschiedschrijver Frits Barend dirigeerde de congresspeech van Camiel 'Trots CDA-lid in hart en nieren' Eurlings naar de uitgang, Frits Bom en Rudi Carrell werden gespaard. Tja.

Niet per se wat mis met campy geheugenvulsel, trouwens, de boog kan ook in retrospectief niet altijd gespannen zijn. Ernstig tegenwicht genoeg. Bijvoorbeeld bij het mooie De Muur, de VARA-serie over de twee kanten van muren en hekken overal ter wereld, waarvan gisteravond aflevering 1 van reeks 2 werd uitgezonden. Die aflevering, over het hek op Cuba, bij Guantanamo Bay, was geconstrueerd als een spannende zoektocht, maar toonde ook aan welke historische achtergronden er aan de punten van die versperring hingen. Geweldig leerzaam, zonder ook maar een moment belerend te worden.

Ook De kanarie in de kolenmijn, de EO-serie die zondag begon, zo rond bord-op-schoot-tijd, was leerzaam, zij het op geheel andere wijze. Hanneke Groenteman gaat in die serie op zoek naar een antwoord op de vraag: hoe zit het met dat antisemitisme? 'Ik wil weleens onderzoeken of het een gevoel is dat mensen hier hebben, in hun buik, of dat het feiten zijn.'

Er zaten in die eerste aflevering zat scènes en zinnetjes om misantropisch de zondagavond mee in te gaan. De Joodse meneer die zei: 'Je hebt nu nog de kans om in vrijheid weg te gaan' bijvoorbeeld, of het gesprek tussen Groenteman en een becapuchonde halvezool bij wie het woord 'Jood' als diepe belediging voor in de mond lag. In een mise-en-scène die Alex van Warmerdam te vervreemdend zou vinden, stonden ze daar: de haar (verbazende) verbijstering wegslikkende vragenstelster en de langzaam ineenschrompelende jongen, die zich in de vreemdste bochten wrong om niet met zijn gezicht in beeld te komen. Het gesprekje deed denken aan de documentaire die Filemon Wesselink een halfjaar geleden maakte over 'zijn' Amsterdamse Rivierenbuurt. Zelfde onderwerp, zelfde narigheid en weinig distantie. Wel veel zeer (te?) persoonlijke ontreddering.

'Mijn vertrouwde onbenulligheid heeft me helemaal in de steek gelaten nu', mompelde Groenteman na weer een droef stemmend interview.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden