Mirga komt! Naar Utrecht! Dirigeren!

Op naar Utrecht dus

Mirga Gražinyte-Tyla komt naar Nederland: dat wordt het concert van het jaar.

Mirga komt! Naar Utrecht! Dirigeren! Mirga (31) is de komeet van de klassieke muziek, de eerste vrouw die een bres kan slaan in een exclusief mannenbolwerk: het chef-dirigentschap van een toporkest. Op 9 april maakt ze in TivoliVredenburg haar Nederlandse debuut en als je het mij vraagt, wordt dat het concert van het jaar.

Slechts één schaduwkant heeft Mirga: haar Litouwse achternaam: Gražinyte-Tyla. Oefen even mee: gra-zji-NIE-te ti-LA, gra-zji-NIE-te ti-LA. Ik brak er voor het eerst mijn tong over in de zomer van 2016. In Luzern, aan de oevers van het Vierwoudstrekenmeer, was Mirga de trofee van een muziekfestival dat pionierde met het thema vrouwelijke dirigenten. Met moeite, want ze zijn schaars, had men er een dozijn verzameld.

Natuurlijk was de Amerikaanse Marin Alsop van de partij, de moeder aller maestra's. Barbara Hannigan kwam langs, de Canadese stersopraan die zingt en dirigeert tegelijk. Wie het Luzernse lijstje afvinkte, kwam evenwel tot een vervelende conclusie. Geen van de vrouwen had een baan op topniveau. Nergens dook een cheffin op van elitetroepen als het Concertgebouworkest of de Wiener Philharmoniker. Die worden nu eenmaal geleid door mannen. Al eeuwen.

Maar daar verschijnt dus de frêle Mirga. Ze wandelt door Luzern met een vers contract op zak. Na het festival gaat ze in Birmingham aan de slag als chef-dirigent. Akkoord, het City of Birmingham Symphony Orchestra speelt niet in de Champions League. Daar staat tegenover dat het 's werelds fijnste neus heeft voor sterren in de dop. Neem Simon Rattle, de topmaestro die vanuit Birmingham zijn sprong maakte naar de Berliner Philharmoniker.

Eerlijk is eerlijk: als Mirga in Luzern op de bok stapt, moeten de ogen even wennen. Ze draagt een zwarte jumpsuit zonder mouwen. Haar blote armen tonen informatie die onder een mannenfrak verborgen blijft, zoals het spel van pezen en spieren. Maar wat een bezieling: Mirga's zeer leesbare gebaren hebben een onmiddellijk effect op de orkestklank.

Of Beethovens zesde symfonie, de 'Pastorale', nu ook anders klinkt? Knappe luisteraar, denk ik, die met de ogen dicht kan vaststellen dat hier geen vent zwaait maar een vrouw. Toch, bij de slotovatie ontspint zich een tafereel dat je wellicht kunt duiden als feminien. Mirga blijft gedecideerd naast de bok staan. 'Ik deed het niet alleen', straalt ze uit, bijna elke musicus van het Chamber Orchestra of Europe krijgt een bedankje. Pas als het echt niet anders kan, en de muzikanten roffelen met hun voeten, buigt de dirigent nederig het hoofd.

Op naar Utrecht dus, waar Mirga aantreedt met haar orkest uit Birmingham. Benieuwd welke draai ze gaat geven aan het ta-ta-ta-TAA van Beethovens vijfde symfonie. Hoeveel verlangen ze peurt uit het voorspel bij Wagners liefdesdrama Tristan und Isolde.

En dan afwachten of de Nederlandse muziekkritiek niet in de seksistische val trapt, zoals de Britse overkwam. Want welk woord gebruikte The Guardian voor Mirga's fenomenale welkomstconcert in Birmingham? Beheksend. En een Times-collega twitterde snedig over een 'mirgasme'.

City of Birmingham Symphony Orchestra o.l.v. Mirga Gražinyte-Tyla, 9/4, TivoliVredenburg, Utrecht.