Mira en Slobo bleven wél bij elkaar

Deuren openen zich als maar op het juiste moment het 'cherchez la femme!' wordt uitgesproken. Haar naam luidt Mira Markovic en haar echtgenoot is Slobodan Milosovic, de president van Joegoslavië....

De oorlog werd gewonnen, het Joegoslavië van Tito kwam tot stand. Vrede en vrijheid. Tito keerde zich af van het Oostblok en smeedde uit Joegoslavië een multi-etnische federatie van deelrepublieken. Pacificatie was het parool. Mira en Slobodan gingen intussen naar de middelbare school en werden verliefd en onafscheidelijk.

De documentaire van de BBC grijpt die lovestory aan om de geschiedenis van Joegoslavië, vooral het uiteenvallen van de federatie en de opkomst van het Servische nationalisme, te schetsen. De ideale journalistieke vertelling: informatief en geen soap.

De biografie van Mira en Slobodan laat zich lezen als die van hun land. Met dat verschil dat ze bij elkaar zijn gebleven en dat Joegoslavië, na de dood van Tito, versterkt door de val de communistische regimes in Oost-Europa, werd ontbonden. Eén gewelddadige echtscheiding.

Milosevic, een onopvallende bureaucraat onder Tito, zag zijn kans op een carrière. De communistische slogans van weleer werden tijdens zijn historische bezoek aan Kosovo Polje in maart 1989 ingewisseld voor nationalistische. Een oude man, lid van de Servische minderheid in Kosovo, deed zijn beklag over discriminatie door de Albanese meerderheid en Milosevic sprak de woorden: 'Jullie zullen nooit meer geslagen worden.'

De teerling was geworpen. Daar stond, bijna 500 honderd jaar na de nederlaag van prins Lazar tegen de Turken, de nieuwe leider van de Serviërs. Later richtte Mira een eigen partij op, Verenigde Links (JUL). Die partij legde de basis voor de macht van Milosevic.

Dusan Mitevic, ex-directeur van de staatstelevisie en bevriend met het echtpaar, ziet Mira als de drijvende kracht achter haar man. De dagbladuitgever Slavko Curuvija, een gewezen vriend die vorige maand werd vermoord, verbindt haar biografie met de geschiedenis van Joegoslavië. 'Ze leeft in een voortdurende nachtmerrie. Niet alleen over het verleden, ook over het heden en de toekomst.'

De grootvader van Mira, een partizanenleider, zou bevel hebben gegeven haar moeder te vermoorden omdat ze, na marteling door de nazi's, verraad had gepleegd. Buigen voor de NAVO zou verraad zijn aan prins Lazar, aan Servië, aan zichzelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden