NieuwsNoodsteun cultuursector

Minister Van Engelshoven krijgt kritiek, maar is opgetogen over steun voor de culturele sector

In het tweede grote Kamerdebat over de crisis in de culturele sector toont ook de VVD zich ongeduldig. 

Minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) loopt over een loper gemaakt van posters van geannuleerde voorstellingen en concerten. Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De VVD vindt haar ‘te passief’ en D66 verbaast zich over ‘traagheid’. Nee, minister van Cultuur Ingrid van Engelshoven (D66) kreeg maandag niet alleen kritiek van de linkse oppositie in het tweede grote debat over de vraag hoe het kabinet de kunstsector door de coronacrisis loodst. Na het zomerreces, en waarschijnlijk pas rond Prinsjesdag, komt ze met nieuwe steunplannen.

‘Het zijn verwarrende tijden’, zei Peter Kwint (SP). ‘Ik hoor hier een VVD-Kamerlid een D66-minister aansporen meer voor cultuur te doen.’

Uiteindelijk was Van Engelshoven opgetogen onder de kritiek. ‘Ik voel brede steun voor de noden in de culturele sector. Dat is nog weleens anders.’ Lodewijk Asscher (PvdA) vroeg het kabinet ‘een herstelpakket te ontwikkelen voor de kunst- en cultuursector en de Kamer hierover uiterlijk op Prinsjesdag te informeren’ en de minister noemde dat ‘een steun in de rug’.

De inhoud van zo’n herstelpakket is alleen nog moeilijk te voorspellen. Het compenseren van misgelopen omzet is niet langer het richtsnoer van Van Engelshoven. Het in april gepresenteerde noodpakket van 300 miljoen euro was daarvoor. Haar streven is nu: ‘Wat kunnen we maximaal doen om binnen de nieuwe ruimte (van anderhalve meter) een verdienmodel te ontwikkelen.’

Het sluit aan bij de geest van het kabinet, dat met ingang van het tweede steunpakket voor bedrijven en zelfstandigen in juni zoekt naar een manier om de economie te laten wennen aan de virusbeperkingen. In samenwerking met de Raad voor Cultuur heeft Van Engelshoven een stappenplan opgezet om met ‘field labs’ in de zomer al uit te dokteren hoe culturele instellingen met beperkt bezoek zoveel mogelijk omzet kunnen draaien. ‘Dat zal geen vetpot zijn’, zei ze er wel bij. Maar in de Ziggo Dome of Ahoy zijn misschien wel concerten mogelijk voor honderden bezoekers.

Het is duidelijk dat Van Engelshoven op die manier hoopt dat er nieuwe opdrachten komen voor de vele duizenden zwaar getroffen zzp’ers. Want extra inkomenssteun naast de algemene regelingen zit er niet in. ‘Zoals minister Koolmees van Sociale Zaken ook heeft gezegd: we kunnen geen onderscheid in regelingen maken tussen verschillende sectoren.’

De resultaten van de field lab-experimenten zijn pas grondig doorgerekend in november; de eerste bevindingen neemt ze mee in haar herstelplannen van na het reces. De Tweede Kamer reageerde daarom met ongeduld, want uit de noodkreten uit de culturele sector blijkt dat al de komende twee maanden ontslagrondes en faillissementen dreigen – de bioscoop in Tiel is al dicht en popzaal 013 in Tilburg heeft een kwart van het personeel moeten ontslaan. ‘Ik kan niet honderd procent garanderen dat er geen faillissementen zijn, maar we hebben voldoende voeling in steden en provincies om te voorkomen dat er dingen gebeuren waar we later spijt van krijgen.’

Het is wel aan lokale besturen om hun culturele instellingen te redden; of ze daar meer financiële ruimte voor krijgen dan de eerder door het kabinet toegezegde 60 miljoen euro, moet in juli blijken als de onderhandelingen tussen gemeenten en het Rijk verder gaan.

Als eerste spreker zette Zohair El Yassini (VVD) de toon van het debat. Hij was geraakt ‘in het hart’. Vooral een gesprek met een kennis die boekingen doet voor voor dj’s, had hem geleerd dat er iets mis aan het gaan is in de culturele sector, ‘die we ook als industrie moeten zien’. Door het wegvallen van lente- en zomeromzetten is er geen geld om te investeren in nieuwe voorstellingen, shows of festivals. Ondernemers in de kunstsector kunnen slecht terecht bij banken en verzekeraars, die cultuur te risicovol vinden. Het zet hen ‘met de rug tegen de muur’. Voor de gesubsidieerde gezelschappen heeft de minister zich ingezet, maar voor ‘voor de commerciële sector is de minister te passief’.

Als Van Engelshoven er in gesprek met de banken niet uitkomt om de sector lucht te geven, dan beloofde El Yassini voor een herstelpakket ‘schouder aan schouder’ te staan met PvdA-collega Asscher.

In hetzelfde debat wierp de Tweede Kamer vandaag een reddingsboei toe aan het dansgezelschap Scapino Ballet en popfestival Eurosonic Noorderslag. De Raad voor Cultuur sloeg hen over bij de advisering voor vierjaarlijkse cultuursubsidie, maar het parlement grijpt in.  

De cultuurwereld kwam vorige week met een vijf punten tellend herstelplan voor de sector, om een lange sterfscène in de herfst te voorkomen. De verruimde coronaregels alleen bieden namelijk onvoldoende soelaas: ‘We beginnen pas te verdienen bij een bezetting van twee derde van de zaal.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden