RecensieHercules, a soldier’s tale in one act

Mini-opera Hercules maakt de pijn van oorlog bijna tastbaar ★★★★☆

De mini-opera is geïnspireerd op de ervaringen van bariton Bastiaan Everink, die als marinier  diende in Irak.

Everink als marinier in Irak, 1991.Beeld Bastiaan Everink

Zestig longen ademend in één lichaam: een regiment slapende soldaten in een vochtige barak. Hier begint Hercules, a soldier’s tale in one act van Robert Zuidam. De mini-opera duurt een dik half uur en is geïnspireerd op de ervaringen van bariton Bastiaan Everink, die als marinier in Irak diende, maar het leger verruilde voor de opera. De wereldpremière klonk in de ZaterdagMatinee in het Amsterdamse Concertgebouw, gespeeld door het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van James Gaffigan.

Everinks krachtige stem is indrukwekkend. Als de hij-figuur denkt Everink terug aan hoe zijn liefje hem een afscheidspijpbeurt gaf. Het orgasme dat hij herbeleeft, wordt vervolgens overstemd door het geluid van sirenes. Zuidam gebruikt een tape met oorlogslawaai (helikopters, mitrailleurs) en laat met dreunende bassen, schallende trompetten en schurende strijkers de angst en wrange opwinding voor ontploffende bermbommen horen. De muziek volgt de tekst van Valentijn Dhaenens op de voet; ze is de ene keer Bernstein-achtig theatraal en consonant, dan weer dissonant en krasserig.

De eenakter is verdeeld in vijf taferelen met lichaamsdelen als titels. Dat doet denken aan het barokke oratorium Membra Jesu nostri van Dieterich Buxtehude, waarin tot de ledematen van het gekruisigde lichaam van Christus wordt gezongen. Maar hier gaat het om een schouder waar een bot uit steekt en een verminkt gezicht.

De soldaat wordt verzorgd door een verpleegster. Sopraan Annemarie Kremer zingt met haar grote bereik moeiteloos boven het gigantisch bezette orkest uit, soepel en dramatisch. Ze zal hem verzorgen, maar in haar langgerekte klagende lijnen klinkt de hoop ijdel. Dan wordt hij in de buik van een Hercules-vliegtuig naar een dropping gevlogen. Hij voelt zich bevrijd wanneer hij springt. Wat voor bevrijding dat is, blijft onduidelijk. Wel duidelijk is dat de pijn van oorlog bijna tastbaar is geworden.

Bariton Bastiaan EverinkBeeld Bastiaan Everink

Hercules, a soldier’s tale in one act

Opera

★★★★☆

Nieuw werk van Rob Zuidam. Bastiaan Everink (bariton), Annemarie Kremer (sopraan) en Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. James Gaffigan

28/9, Concertgebouw, Amsterdam

Terug te luisteren op radio4.nl

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden