'Mijn camera werkt therapeutisch'

Zelf is hij gek op 'zogenaamde' reality shows. In zijn werk toont Phil Collins (geen familie van de musicus) hoe die het leven van de deelnemers vaak drastisch beïnvloeden....

'Zeker zes uur per dag' kijkt kunstenaar Phil Collins televisie. Hetliefst naar trashy reality-shows, knikt hij vol overgave. Zoals hij, metzijn knuffelige voorkomen van een versleten teddybeer, op de stoep van hetNederlands Fotomuseum een shagje staat te roken, zie je hem ook wel zappendop de bank hangen.

Schijn bedriegt. Collins (niet te verwarren met de muzikant, wiens naamhem al zijn hele leven achtervolgt) is een van de hardst werkendekunstenaars van het moment. Hij organiseerde de afgelopen jaren op nietbepaald de gemakkelijkste plaatsen ter wereld grote evenementen waaraanhonderden mensen deelnamen. Hij verwerkte ze in video's en installaties,en stelde ze overal ter wereld tentoon. Zijn werk is nu te zien inRotterdam en Gent en hij was gastheer op een tv-dinner op het afgelopenfilmfestival in Rotterdam.

In een café in de Witte de Withstraat in de havenstad neemt de hevigvermoeide Collins alle tijd voor vragen. Televisiekijken, zegt hij, is zijntweede natuur. 'Ik ben opgegroeid voor de televisie, ik bleef liever binnentv kijken dan dat ik buiten ging spelen.' Tegenwoordig maakt hij zelfwerken waarin hij kritisch kijkt naar zijn favoriete medium. 'Ook mijncamera laat mensen dingen doen en zeggen die ze normaal niet zouden durven.Het is therapeutisch en wreed tegelijk.'

In Ramallah organiseerde hij een dansmarathon. In Colombia eengrootschalige karaoke-show. In Bagdad hield hij openbare screentests. Enin Istanbul haalde hij Turkse ex-reality-show-sterren terug voor de camera.Een intense relatie met de vaak doodnormale mensen in zijn werk is vanbelang. 'In Istanbul ben ik bijna gestorven', zegt Collins, met zijnkleine, lichte ogen naar het caféplafond geslagen.

Het werk waar hij op doelt, The Return of the Real, staat nu inRotterdam. Hij verzamelde mensen wier leven door een tv-optreden drastischveranderde, maakte glamour-portretten van ze, hield een persconferentie enliet een tv-producent interviews van een uur met ze afnemen. 'De cameraheeft een heel therapeutische invloed op mensen', zegt Collins. 'Ik had deinterviewer de opdracht gegeven om vrij algemene vragen te stellen,bijvoorbeeld: Vertel ons je verhaal.' De jonge vrouw Hülya bijvoorbeeldbegint, ook al hoeft dat helemaal niet, in de derde zin al over hetmisbruik waaronder zij geleden heeft. Dat doet de camera - had die er nietgestaan, dan had zij niet zo geantwoord.'

Collins vindt televisie afstompend en provocerend tegelijk. 'Er is eenongelooflijke hoeveelheid zogenaamde realiteit op televisie. Zogenaamd,want het zijn allemaal constructies die lijken op ons dagelijks bestaan.En tegelijk zie je de interesse in de politieke realiteit afnemen. Hetprotest tegen de oorlog in Irak is op de Britse televisie minimaal en opde Amerikaanse gewoon nul. Ik vind dat schokkend. De gaten die tv laatvallen, zouden je moeten uitdagen.'

Zelf kiest hij tactieken 'die ook mijn oma kan begrijpen' om het tochover politiek te hebben. De geïnterviewden in The Return of The Real komenvrijwel allemaal uit het conservatieve Oosten van Turkije en vooral devrouwen zijn vaak vanwege hun eerdere bekentenis op televisie door hunfamilie of buurt uitgestoten. Dat vertellen ze, terwijl ze voor de cameravan Collins opnieuw hun hart uitstorten.

'Je kijkt ernaar, je hebt medelijden en tegelijk wekt het jaloezie op.Ook ik zou best in zo'n show willen optreden, of aan mijn eigenkaraoke-show meedoen.' Collins lacht, half-beschaamd. 'Maar dat durf ikniet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden