'Mijn allergrootste wens is een beetje vriendelijkheid'

'Nee, ik werk niet aan een comeback / Ik herinner me niet weg te zijn geweest', zong Armand dit jaar op Armand & The Kik, een album waarop hij dertien oude liedjes in een nieuw jasje hees met de Rotterdamse band The Kik als muzikale begeleiders.

Armand.Beeld Koos Breukel

Inderdaad: Armand (echte naam: Herman George van Loenhout) is altijd muziek blijven maken, maar toch vóelde het wel als een comeback. Het roodharige sixtiesicoon, Nederlands 'hardnekkigste protestzanger', was voor het grote publiek lang uit beeld geweest.

Nu is hij plotseling overleden, de 'Nederlandse Dylan' uit Eindhoven, uitgerekend nu hij weer volop in de belangstelling stond en elke interviewer enthousiast monter liet weten dat hij zich nog altijd zeventien voelde, zijn broze gezondheid ten spijt: hij had als kind al zwakke longen, ontwikkelde longemfyseem en leed ook aan pancreatitis, een aandoening aan de alvleesklier. Hij stierf aan de gevolgen van een longontsteking.

Al vijftig jaar rookte hij vrijwel continu wiet en hasj, maar hij herinnerde zich alles wat hij heeft meegemaakt en verloor zijn strijdbaarheid en blijmoedigheid nooit, als de Simon Vinkenoog van de popmuziek. Vlijmscherp was hij en met zijn arbeidsethos was toch al nooit iets mis. 'Neem het leven niet te serieus, je overleeft het toch niet.'

Authentiek

Samen met generatiegenoot Boudewijn de Groot liet Armand horen dat een goede, bijtende poptekst ook Nederlandstalig kan zijn. Zijn enige echte Top 40-hit Ben ik te min (vijfde plaats in voorjaar 1967) is onverwoestbaar, een sixtiesklassieker die talloze songschrijvers inspireerde. Dave von Raven van The Kik, veertien jaar ná Ben ik te min geboren, is een prominent voorbeeld.

Hoewel slechts twee Armand-singles de Top 40 haalden (een halfjaar na Ben ik te min was Blommenkinders de tweede), is zijn oeuvre een goudmijn: elf studioalbums en een paar dozijn singles, vaak samengebracht op 'best of'-compilaties.

Volstrekt authentiek was zijn gebruik van de Nederlandse taal: in zijn liedjes vertelde hij in de ik-vorm over zijn vak, fulmineerde hij tegen burgerlijkheid en hypocrisie, bekritiseerde hij het establishment en de machthebbers en riep hij jongeren op om vooral kritisch te zijn en voor zichzelf te denken.

Armand in 1967.Beeld anp

Ontelbare mooie zinnen schreef hij erover. Of het syllabisch helemaal lekker uitkwam en of het taalkundig helemaal klopte, was minder belangrijk: het ging om het liedje en de impact van de woorden. Zoals Armand schreef niemand anders.

Hoewel hij als songschrijver tamelijk stijlvast was, stortte hij zich rond 1980 op de ritmiek van de reggae, een genre waarin hij zich als muzikant én als enthousiast 'blower' thuisvoelde.

Armand in 2015.Beeld Frank Ruiter

In zijn maatschappijkritiek ('de Nederlanders is een meelzak') en zeker ook in het bezingen van zijn liefde voor softdrugs ('o wat is het fijn om heerlijk stoned te zijn!') ging hij al in de jaren zestig verder dan de meeste collega's, wat deels verklaart waarom hij na Ben ik te min cultfiguur bleef. Dat hij zichzelf ermee tot de marge veroordeelde, deerde hem niet: 'Al loop ik financieel niet binnen/ Als ik ze maar kan raken in hun bol', zong hij in Comeback.

Met zijn platenbaas Johnny Hoes brak hij in de vroege jaren tachtig, nadat hij totale artistieke vrijheid had geëist, maar die niet kreeg. Dan was Armand weg, onverschrokken als altijd.

Nieuwe waardering

Een nieuwe golf waardering voor zijn werk en levenskunst kwam aan het einde van de jaren negentig op gang en won de laatste jaren steeds meer aan kracht. Hij speelde met veel succes op Lowlands. Jonge muzikanten spraken hun bewondering voor zijn werk uit en werkten graag met hem samen, van jazzman Benjamin Herman tot afrobeatgroep Jungle By Night en singer-songwriter Lucky Fonz III. Zelfs Nederlandstalige rappers bleken hem als een inspirator te zien.

Vijftig jaar lang pleitte hij onvermoeibaar en met ontwapenende oprechtheid voor vrede en verdraagzaamheid. 'Mijn allergrootste wens is een beetje vriendelijkheid', zong hij.

Was iedereen maar een beetje als Armand; dan was er niets aan de hand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden