Fotografie Jos Houweling

Midden in Parijs stuit je op het Amsterdam uit de jaren zeventig: Houwelings collages zijn een feest

Het Centre Pompidou kocht de collagevellen die de basis vormden van het 700 Centenboek

Collagevellen van Jos Houweling met foto's van het Amsterdamse straatbeeld uit het 700 centenboek Amsterdam, 1975. Beeld G. Meguerditchian / Centre Pompidou

Best gek natuurlijk om op de vijfde verdieping van Centre Pompidou in Parijs ineens tegen van die typisch Amsterdamse straatbeelden aan te lopen. Brandmelders, taxipalen, scheefgezakte Amsterdammertjes, volgeplakte peperbussen, autowrakken, sigarettenautomaten, parkeerbonnen onder ruitenwissers. Stop de tijd! Ik bedoel typisch Amsterdamse straatbeelden uit de jaren zéventig. De meeste van deze fenomenen zijn inmiddels helemaal of grotendeels uit de straten verdwenen. Mooi dus dat kunstenaar en oud-Rietveldacademiedocent Jos Houweling (75) ze destijds met ijzeren discipline fotografeerde en typologisch geordend opnam in zijn 700 Centenboek, een fotoboek met 230 zwart-witcollages uit 1975.

Het 700 Centenboek was een jubileumuitgave van de Gemeentegiro (het eerste girale betalingssysteem in Nederland) in het kader van het 700-jarige bestaan van Amsterdam. Voor 7 gulden per stuk werd het 66 duizend keer verkocht. Het mag dus met recht een van de succesvolste Nederlandse fotoboeken worden genoemd. (Ter vergelijking: verkoopt een fotograaf vandaag de dag vijfduizend exemplaren van zijn boek, dan spreken we, Ivo Niehe indachtig, al unaniem van een belachelijk groot succes.)

Vijf jaar geleden werden de collagevellen gekocht door de toenmalige fotografieconservator van Centre Pompidou op het internationale fotofestival van Arles, in Zuid-Frankrijk. Daar werden ze gepresenteerd door de Nederlandse fotoverzamelaar Erik Kessels, die een groot buitenlands netwerk heeft en een voorkeur voor dit soort prettig pretentieloze projecten. De charme van de dicht op elkaar geplakte foto’s, gecombineerd met handgeschreven teksten, en ook de systematische indeling van het boek – de hondendrollen bij de hondendrollen, de frietkramen bij de frietkramen – die zowel past bij de conceptuele jaren zeventig als bij huidige fotografische ontwikkelingen, moeten de Franse conservator over de streep hebben getrokken. Voor 30 duizend euro ging het 700 Centenboek naar de collectie van Centre Pompidou, waar het nu voor het eerst wordt gepresenteerd. Jos Houweling: Amsterdam seventies heet de éénzaalsexpositie.

Een collagevel uit het 700 centenboek Amsterdam van Jos Houweling, die nu te zien zijn in het Centre Pompidou. Beeld G. Meguerditchian / CentrePompidou

Het is onmogelijk om niet te glimlachen bij het zien van de collages. Akkoord, die hondendrollen zijn nogal flauw, maar de pagina met foto’s van rommelige oude tuinhuisjes is dan weer een feest om naar te kijken, evenals die met de gedeukte en haveloze autowrakken, de perfecte klimobjecten voor kinderen. Kom daar nog maar eens om in het aangeharkte Amsterdam van nu. Ook grappig is het patatonderzoek dat Houweling zelf uitvoerde (‘Een zakje patat frites ‘zonder’ kost gemiddeld 65 cent’) en waarvoor hij twaalf snackbars afging, van ‘petit restaurant Belinda’ tot ‘Herman’s Hoekje’.

Geen onderwerp was hem te min. Hij ging los op een pagina met bushalteborden, die hij stuk voor stuk uitknipte en opplakte als waren het zeldzame bloemen in een herbarium. Met evenveel liefde legde hij woonboten, putdeksels en groepjes kinderen vast. Precies dat, die alomvattende aandacht voor alles wat een stad een stad maakt en de overtuiging dat zoiets zich vooral openbaart in de ogenschijnlijk onbelangrijke details – dát is de aantrekkingskracht van het 700 Centenboek van Jos Houweling. Dat zullen ze in Parijs ook begrijpen, en daarom hangen die fotocollages nu daar.

Jos Houweling: Amsterdam seventies. T/m 29/4 in Centre Pompidou, Parijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden