Actie / Thriller / Misdaad

Michael Clayton

Wankelmoedige gids in web van belangen

Michael Clayton is een 'fixer' bij een groot, New Yorks advocatenkantoor. Is een goede klant in de problemen door overmatig drankgebruik of overspel? Clayton legt een rookgordijn. Doorgereden na een aanrijding? Binnen een mum van tijd staat Clayton op de stoep om de schade te beperken. De schuldvraag is van ondergeschikt belang; als de moderne advocaat-van-de-duivel wordt ingehuurd, gaat hij direct aan de slag. Zonder vragen te stellen.


Michael Clayton is het regiedebuut van Tony Gilroy, die naam maakte met scenario's voor geslaagde films als Dolores Claiborne en The Devil's Advocate, en dito blockbusters als The Bourne Identity, The Bourne Supremacy en The Bourne Ultimatum. Het is een ambitieus debuut; Michael Clayton is een even gelaagde als gelikte combinatie van een thriller, een rechtbankdrama, moraliteitsspel en een karakterstudie, die de sfeer ademt van de paranoïde jaren zeventig-films van regisseurs als Alan Pakula en Sidney Lumet.


De titelrol wordt gespeeld door George Clooney, die net als Gilroy kaskrakers afwisselt met politiek beladen films. Clooney's Clayton is een moreel failliete kerel. Door zijn scheiding, gokverslaving en een mislukte investering heeft hij een enorme schuld opgebouwd. Op zijn werk is hij op een zijspoor beland.


Dan wordt Clayton toch weer opgetrommeld. De briljante jurist Arthur Edens (Tom Wilkinson), een oude bekende van de binnenbrandjesblusser, heeft een bom gelegd onder de rechtzaak tegen een chemieconcern dat een kankerverwekkend landbouwgif op de markt heeft gebracht.


De zaak sleept al jaren, maar van de ene op de andere dag is Edens' geweten gaan opspelen, en is hij bewijsmateriaal gaan doorsluizen naar de eisende partij, wat de multinational op een schadepost van miljarden dollars kan komen te staan. Het is aan Clayton om Edens snel weer in het gareel te krijgen.


Alles draait om geld in Michael Clayton. Mensen zijn slechts pionnen in kapitalistische systemen; regels worden ter zijde geschoven of opgerekt om het systeem in stand te houden. Wie zich niet confirmeert, is een sta in de weg en is zijn leven niet veilig. 'Je weet toch hoe we ons brood verdienen?', wordt Clayton voorgehouden door zijn baas (Sydney Pollack, net als Clooney tevens coproducent).


Regisseur Gilroy laat de naar voren geschoven, machiavellistische hoofdjuriste van het chemieconcern (een indringende rol van Tilda Swinton) vaak en langdurig naar zichzelf kijken. Zij ziet alleen maar buitenkant: de zweetplekken onder haar oksels na een doorwaakte nacht vergaderen, haar gemaakte expressie als ze voor de spiegel loze zinnetjes oefent voor een televisie-interview.


Clayton, de wankelmoedige morele gids in dit web van belangen en intriges, wordt wél gedwongen goed naar zichzelf te kijken. Tot slot, terwijl de aftiteling al loopt, houdt Gilroy minutenlang zijn gezicht in beeld. Het geeft de kijker de tijd Claytons Werdegang te overdenken. En om zijn eigen positie te bepalen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden