Reportage Dirigent Pieter Jan Leusink

#MeToo-dirigent brengt uitverkocht concert ten gehore in Utrecht

Zaterdagmiddag staat een lange, slingerende rij op het Janskerkhof in Utrecht. Het is de rij voor Pieter Jan Leusink en zijn Bach Choir & Orchestra of the Netherlands, dat met sopraan Olga Zinovieva een Mozart-programma ten gehore brengt in de Janskerk. Het concert begint pas over een uur.

Dirigent Pieter Jan Leusink is niet de eerste dirigent in Nederland die van seksueel overschrijdend gedrag is beschuldigd. Beeld Jorgen Caris

Hashtag ‘uitverkocht’, twitterde Leusink al over de concerten van deze week, de opening van het seizoen. Maar vorige week kreeg de barokdirigent nog een andere hashtag in de media: #MeToo. In een uitzending van het KRO-NCRV-programma Brandpunt+ vertellen vier anonieme zangeressen hoe Leusink hun fysieke en mentale grenzen heeft overschreden, onder meer door te vragen in zijn bijzijn te masturberen. Ook zou hij ongevraagd een hand in hun broek hebben gestoken.

De programmamakers hebben met twintig voormalige medewerkers gesproken. Er zou sprake zijn van een angstcultuur in het orkest, dat de Elburger in 1996 oprichtte en zonder subsidie leidt. Er is geen vertrouwenspersoon of Raad van Toezicht, waardoor de slachtoffers nergens naartoe konden, aldus de getuigenissen.

Hij ontkent aantijgingen

Via zijn advocaat heeft Leusink laten weten dat hij de aantijgingen ontkent, en niet mee te willen werken aan een ‘trial by media’. Hij gaat niet in op mediaverzoeken om commentaar.

Leusink is niet de eerste dirigent in Nederland die van seksueel overschrijdend gedrag is beschuldigd. Deze zomer deed de Washington Post onthullingen over Daniele Gatti, toen nog chef-dirigent van het Concertgebouworkest. Gatti werd per direct door het orkest ontslagen en treedt in Nederland niet meer op. Leusink trekt één week na de berichtgeving volle zalen met zijn eigen orkest.

‘De berichtgeving heeft niets veranderd aan onze beslissing vandaag te komen’, zegt Jaap Berg uit Utrecht, die met zijn vrouw Marianna al tien jaar vaste bezoeker en liefhebber is van het Bach Orchestra. ‘Er is immers geen rechterlijke veroordeling. We gaan gewoon genieten.’ Wanneer Leusink na het eerste deel van het programma langsloopt richting de kleedkamer, knikken ze naar elkaar.

Met andere ogen

‘We komen vooral voor de sopraan’, zegt een vrouw uit Bovenkarspel, die haar naam niet wil geven. Ze is hier met haar zoon. Ook zij vindt dat Leusink gewoon kan optreden zolang er geen rechtszaak is geweest. ‘Maar je kijkt er wel met andere ogen naar. We willen zo’n cultuur niet in stand houden. Het is dat ik een goedkoop kaartje van twaalf euro via vakantieveilingen.nl heb kunnen krijgen, anders had ik het niet gedaan.’ De reguliere prijs is zeventig euro.

Op den duur zal Leusink het wel aan het publiek merken, denkt ze. ‘Het nieuws is pas een week oud. Iedereen hier had toen al een kaartje.’ Zonder annuleringsverzekering neemt de Stichting Klassieke Concerten Nederland (KCN) waarin het orkest is ondergebracht, de tickets niet terug.

Ook het concert in het Concertgebouw in Amsterdam, een dag later, is bijna uitverkocht. Zevenentwintig keer per jaar huurt Leusink de Grote Zaal af. Wil het Concertgebouw dat nog wel? Simon Reinink, directeur van het Concertgebouw: ‘We zien geen aanleiding om het concert niet door te laten gaan. Het is niet onze eigen programmering, maar verhuur. Leusink huurt al vele jaren. Zonder veroordeling van de rechter gaat het te ver om dat te laten stoppen. Ongeacht wat we van de berichtgeving vinden, staan we erbuiten.’

Hoewel er over het nieuws gesproken wordt, in de toiletten en in de rij voor de koffie, is de middag in de Janskerk verder business as usual. Het publiek applaudisseert luid voor Zinovieva, die sprankelende coloraturen zingt. In de pauze dringt het publiek om haar heen voor een gesigneerde cd.

Van de orkestleden wil niemand met een journalist praten, na afloop van het concert. Een blazer zegt, in het Engels, nieuw te zijn in het orkest. Via vrienden op Facebook kreeg hij mee wat er speelt, maar hij kan er verder niets over zeggen. Een andere musicus zegt kortaf dat ze geen commentaar kan geven. Om daarna snel naar Leusink toe te rennen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden