‘Met verhalen wil ik de wereld in beweging zetten’

‘Theatraal verteller’ Wijnand Stomp struint al twintig jaar Suriname, de Antillen en Afrika af naar verhalen en geeft ze vervolgens een universele lading mee....

Twintig jaar bestaat Kalebas Producties inmiddels, het ‘verteltheater’ voor kinderen van Wijnand Stomp, nu neergestreken in de fraai verbouwde Philharmonie Haarlem. Stomp haalt voor zijn vertellingen inspiratie uit allerlei culturen: het nieuwe stuk Lisa & de winter gaat bijvoorbeeld over een meisje op een Caribisch eiland dat verlangt naar sneeuw en ijs, en wordt gespeeld met de multi-instrumentalist Andro Biswane en een danseres van Indiase herkomst, Kalpana Raghuraman.

De grote constante in Stomps theater is de slimme en brutale spin Anansi, zijn alter ego op toneel. Hij kwam er mee in contact via zijn leermeester Hassan Gnaoui, de overleden Marokkaanse theatermaker, filmer en verteller. ‘We werkten in Amsterdam aan een voorstelling over honger. De Anansi figuur zou daarbij worden gebruikt. Bij het verdelen van de rollen zei Hassan tegen mij: ‘‘Jij bent Anansi.’’ Leek me leuk om die te spelen. Toen keek hij me indringend aan en zei opnieuw: ‘Jij bént Anansi.’ Ik begreep niet wat hij bedoelde maar later viel het kwartje.

‘Bij die voorstelling over honger dook Ghana als bron van de spin op. Daar kennen ze hem als de schelm Ananse. Van mijn familie uit de Antillen hoorde ik later over hun variant, Compa Nanzi, terwijl ze in Suriname spreken over B’Anansi.’

Het weerspiegelt Stomps roots: een vader van Curaçao, wiens ouders uit Suriname kwamen. De moeder van zijn oma was een kind van de laatste generatie Afrikaanse slaven. Stomps Nederlandse moeder is het sluitstuk van de driehoek Afrika, Caribisch gebied, Europa.

‘Als verteller vorm ik een brug tussen kinderen van nu en oudere verhalen die de moeite waard zijn om door te geven. Kinderen zijn beweeglijk, roepen van alles terug. Net als in de Afrikaanse verteltraditie. Daar gaat de verteller de dialoog aan met zijn gehoor, om zijn verhaal te delen en te vergelijken met de ervaringen van de luisteraars. Die orale traditie bindt een gemeenschap, vormt het collectieve geheugen ervan.’

Stomp struint Suriname, de Antillen en het Afrikaanse continent af naar verhalen en geeft ze vervolgens een universele lading mee. ‘De verhalen uit al die windstreken verruimen de blik van kinderen op de wereld. Het prikkelt ze om voorbij hun eigen referenties te kijken.’

Afgelopen jaar reisde Stomp naar Ghana. Daar waren ze verbaasd dat iemand uit Europa hen iets kwam vertellen over Anansi. Waren de mensen in Europa geïnteresseerd in die spin? ‘Voor onderzoek bezocht ik een klas en geleidelijk aan kwam de hele schoolbevolking door de ramen gluren naar wat die ‘blanke Europeaan’ daar stond te doen. Vooraf waren ze sceptisch, maar na afloop wilden ze me er houden.’

‘Sinds mijn bezoek aan Ghana voel ik een sterkere verantwoording als gekleurde kunstenaar in het steeds globaler georiënteerde westen. We moeten meer initiatief nemen, een plek afdwingen. Ik droom van een wereldvoorstelling over Anansi, met veel ruimte voor de zwarte muziekroots. Anansi heeft het vermogen om vanuit ellende en armoede iets krachtigs te ontwikkelen. Ik wil dat op mijn manier, met een rijkdom aan wereldverhalen, doen.’

‘In Ghana zeiden ze dat de spin symbool staat voor het Afrikaanse bewustzijn, dat sterker moet worden. Ik vind het een mooi beeld: een kleine spin die in zijn eentje zoveel in beweging kan zetten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.