Nieuws

Met theaterpionier Rufus Collins komt er eindelijk meer kleur in de portrettengalerij van de Amsterdamse schouwburg

Vrijdag is het portret van de Amerikaanse theatermaker Rufus Collins, gemaakt door Brian Elstak, onthuld in Internationaal Theater Amsterdam.

Het portret van Rufus Collins door Brian Elstak voor de portrettengalerij van Internationaal Theater Amsterdam. Beeld Brian Elstak
Het portret van Rufus Collins door Brian Elstak voor de portrettengalerij van Internationaal Theater Amsterdam.Beeld Brian Elstak

Rufus Collins, een van de pioniers van het multiculturele theater in Nederland, heeft zijn eigen portret gekregen in de stadsschouwburg van Amsterdam. Het werd vrijdagavond tijdens een livestream onthuld door demissionair minister van cultuur Ingrid van Engelshoven. Ze hoopt dat mensen door het beeld worden gegrepen en zich afvragen: waarom hangt deze man hier?

Internationaal Theater Amsterdam (ITA), voorheen de Stadsschouwburg, heeft een grote kunstcollectie. De portretten in de gangen kun je zien als de canon van het Nederlandse theater. Maar wat al snel opvalt als je langs de portretten van acteurs als Ellen Vogel en Hans Kesting struint: die canon is veel te wit. Er hangt zelfs een portret van een hond: Ilja, een van de zes herdershonden uit de voorstelling Going to the Dogs (1986) van Wim T. Schippers. Maar tot voor kort geen enkele theatermaker van kleur.

Marlene Dumas

Met de komst van het door Marlene Dumas geschilderde portret van Theo d’Or-winnares Romana Vrede in 2019 kwam daarin verandering. Tegelijk werd de pijnlijke discrepantie nog eens extra duidelijk. Platform The Need For Legacy wil daar samen met ITA verandering in brengen. De komende jaren zullen nieuwe portretten van belangrijke theatermakers van kleur worden toegevoegd.

Rufus Collins (1935-1996) is de eerste. Collins was een Amerikaanse acteur en regisseur, die met onder anderen Andy Warhol werkte en in de film The Rocky Horror Picture Show speelde. In 1981 verhuisde hij naar Nederland, waar hij met de Surinaams-Nederlandse Henk Tjon voorstellingen regisseerde en gezelschap De Nieuw Amsterdam (DNA) oprichtte. Hij inspireerde vele Nederlandse theatermakers en gezelschappen, zoals Made in da Shade, Cosmic en Theater Rast.

Kaketoe

Een van die makers is kunstenaar Brian Elstak, die werd gevraagd het portret te maken. Elstak liet zich inspireren door foto’s van theaterfotograaf Jean van Lingen, vertelt hij aan de telefoon. ‘Jean was een fly on the wall. Hij zag alles. Maar om gewoon een foto van Jean na te schilderen, vond ik te suf. Dus heb ik stukjes van foto’s gesampled. Er was er eentje met die witte kaketoe, eentje met bril, eentje met dreads. Ik gooide alles in de blender. Dit is mijn smoothie.’

Het portret valt op door zijn kleurrijke, tikje excentrieke en energieke stijl. ‘Net als Rufus zelf. Ik heb hem nooit ontmoet, maar wie hem kende, wist dat hij een toffe eigen stijl had: cool, zonder er moeite voor te hoeven doen.’

Voor Elstak ontbreekt dat sprankelende gevoel bij veel van de andere portretten. Het is precies wat Collins toevoegt aan de theatercanon zoals die in ITA hangt. De erkenning komt wel laat, zegt Elstak. ‘Rufus was een pionier, net als de multiculturele makers die hij inspireerde. Zij wilden iets nieuws proberen. Veel mensen dachten daarom dat zij de theaterregels niet snapten, maar dat was niet zo. Die kenden ze wel, maar ze wilden die regels verleggen door te werken met nieuwe vormen, zoals hiphop en samples. Nu is dat normaal, maar de pioniers werden erom bekritiseerd.’

Er is alsnog erkenning. Beter laat dan nooit? ‘Het feit dat dit portret een big deal is, zegt al genoeg. Het is nog steeds niet normaal dat er makers van kleur bestaan. Ook als je iets maakt, moet het nog te vaak gaan over het feit dat je een maker van kleur bent. Ik kijk uit naar de tijd dat dat niet meer hoeft. Dan is het eindelijk smooth sailing.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden