Met theater het inburgeren vergemakkelijken: het kan

Misschien dat theater dan ambtenaren kan doen inzien dat de bureaucratische brij voor vluchtelingen écht te zot is. Marjolijn van Heemstra en Zohre Norouzi met boek en voorstelling in het hol van de leeuw.

Foto Wikke van Houwelingen

Wat je allemaal niet weet, als nieuwkomer in dit land. Dat je zelf je energieleverancier moet uitkiezen, bijvoorbeeld. Dat je zelf je studiefinanciering moet stopzetten. Dat het jouw probleem is als de gemeente door een fout de huursubsidie niet overmaakt en jij de huur niet kan betalen. Ja, er komen wel brieven waarin dit alles te lezen staat, maar die zijn in het Nederlands, een taal die je nog niet beheerst.

Bij van regelgeving

De Afghaanse vluchteling Zohre Norouzi vertelt het op toneel, in de voorstelling Zohre. Woensdag speelden zij en theatermaker Marjolijn van Heemstra die in het Haagse Theater aan het Spui, voor een zaal vol gemeenteambtenaren, vrijwilligers en asielzoekers die net als Zohre een verblijfsvergunning hebben gekregen. Een wonderlijk gezicht, die veelal jonge mannen en vrouwen uit Syrië en Eritrea, in een zaal waar wit en grijs doorgaans de dienst uitmaken.

Veel aanwezigen raken verstrikt in een brij van regelgeving, blijkt bij het nagesprek. Niet alleen statushouders, maar ook hulpverleners en vrijwilligers. In het bureaucratische doolhof dat is opgetrokken rond inburgering raken zelfs zij verdwaald, klinkt het. Het gaat over hokjesdenken, het belang van maatwerk en het gebrek aan integraal beleid. Regels en instanties werken elkaar vaak tegen, blijkt. De 26-jarige Hossain Asadi uit Iran vat het kernachtig samen: om te kunnen werken moet hij stoppen met zijn voltijds opleiding Nederlands. Maar om een baan te vinden moet hij Nederlands spreken. Zonder baan geen huis, enzovoort. En zo loopt alles vast.

Cultuuromslag

Van Heemstra en Norouzi deden verslag van hun tocht door het doolhof in de vorm van een boek, dat ze overhandigen aan de Haagse wethouder Joris Wijsmuller (huisvesting statushouders). De voorstelling confronteerde hem met de 'reusachtige bureaucratie die we hebben gecreëerd', zegt hij na afloop. Kan hij uitleggen, zoals Van Heemstra zich op toneel afvraagt, waarom het zo ingewikkeld is? Wijsmuller: 'Nederland is een land dat hecht aan zekerheden, voorwaarden, formaliteiten, en dat heeft geleid tot een teveel aan regelgeving.' De gemeente Den Haag is overigens wel begonnen met een meer integrale aanpak van het inburgeringsproces. 'Maar het is een cultuuromslag, en dat kost tijd.' Bijeenkomsten zoals deze helpen daarbij, denkt hij. 'Ik zag een zaal vol mensen die zeer gemotiveerd zijn om met elkaar aan de slag te gaan. En dat is hoopgevend.'