Kunst Doolhof

Met Meta Maze is Tilburg een attractie rijker: surrealistisch apekooien in een voormalig postkantoor

Doloris’ Meta Maze in Tilburg is het grootste kunstdoolhof van Europa.

Een van de gangen in Doloris’ Meta Maze. Beeld Karmanoia

Vraag na afloop niet welke ruimte je het mooist of spannendst vond – je weet het echt niet meer. Het zijn zo veel wonderkamers, kriskras met elkaar verbonden, dat je op eenderde van je tocht je oriëntatie al kwijt bent. Je glijdt, klimt, klautert, knielt, bukt en schuifelt. Je wandelt over een bruggetje van glanzende knikkers en klapt deur na deur open, poort na poort – is deze kamer nieuw of was ik hier al? Je waant je een eeuw terug in een studeerkamer vol nostalgische vitrines met poppenbeentjes aan zwevende aardappels. Dan weer een eeuw vooruit in een halletje, beplakt met toets- en moederborden. Je loopt onder een hemel van wilgentenen en over een vloer van schapenwol. En je rust even uit in de gespreide handen van een godin die geruststellend op je neerkijkt. O ja, en je baalt dat je ondanks alle speur- en voelwerk toch een paar kamers hebt gemist.

Nederland is een originele attractie rijker: Doloris’ Meta Maze, het grootste kunstdoolhof van Europa, gebouwd in Tilburg, langs het spoor. It’s what it is not, luidt de ondertitel, en dat is in dit geval waar. Doloris’ Meta Maze is geen spookhuis, al is het soms griezelig donker. Het is geen klimhal of lunapark, al moet je obstakels overwinnen. Het is geen escaperoom, je mag zo lang dwalen als je wilt en hoeft geen codes te kraken. En het overstijgt het fenomeen ‘doolhof’, zoals we dat kennen van doodlopende weggetjes in maïsvelden of tussen beukenhagen. 

In een anoniem groot pand – het voormalige postkantoor van Tilburg – heeft Karmanoia, een kunstenaarscollectief uit Berlijn, met lokale hulptroepen veertig themakamers ingericht, die knap onlogisch aan elkaar zijn verbonden. Surrealistisch apekooien, dat dekt misschien nog het meest de lading.

Een van de houten constructies in Doloris’ Meta Maze. Beeld Karmanoia

De komst van Doloris’ Meta Maze begon met een ogenschijnlijk naïef idee van de jonge ondernemer Joep van Gorp (27). Een Tilburgse jongen, opgegroeid in Roosendaal, in de muziekwinkel van zijn vader, en vanaf zijn 14de ‘parttime’ tourmanager van lokale bandjes en organisator van culturele evenementen. Op zijn 21ste belandde hij toevallig in Berlijn in een kunstdoolhof van Karmanoia. Van Gorp was zo verbluft, dat hij die magische ervaring naar Nederland wilde halen, bij voorkeur naar zijn eigen provincie Noord-Brabant. 

Zes jaar later heeft Van Gorp een kunstdoolhof gerealiseerd (investering: 1,5 miljoen euro) dat het inmiddels gestopte project in Berlijn overtreft. Op het dak bevindt zich de nieuwe Rooftop Bar, gerund door Van Gorp met Jaap van Ham en Gijs van der Velden. Je kunt er eten en drinken met 360 graden zicht op de skyline van Tilburg. In de Rooftop Bar hoor je iedereen praten over wie welke kamer het bizarst vindt. De bedoeling is dat Doloris’ Meta Maze zeker tien jaar blijft staan.

Negen maanden lang werkte artistiek leider Tim Henrik Schneider (39) met zeven kompanen van Karmanoia (een samentrekking van ‘karma’ en ‘paranoia’) aan het doolhof. De groep verhuisde naar Tilburg en kreeg hulp van zestig Brabantse technici, lassers, installateurs, kunstenaars, schilders, dansers, componisten en beeldhouwers. Zelfs Schneiders 12-jarige zoon bouwde mee – van hem is de toetsenbordkamer.

Alles is handwerk: 3D, maar dan analoog. Er zijn tientallen materialen gebruikt, met brandwerende toplaag: van spijkerstof tot zeemleer en van boomstronk tot H-balk. Alle ruimten gaan naadloos in elkaar over. Dat versterkt de tactiele ervaring: eerst voel je zacht bont, dan kil metaal. Een schoonmaker zuigt regelmatig stof weg. Bovendien is alles hufterproof – er hangen geen camera’s in het doolhof. Een app houdt bij hoeveel mensen zich in het doolhof bevinden, maximaal dertig tot veertig per uur, om de individuele ervaring niet te verstoren en een opgejaagd gevoel te voorkomen. Wie in paniek raakt, wordt geadviseerd een andere bezoeker aan te spreken. De gatekeepers (begeleiders bij de ratelende lift) letten op of bezoekers niet onder invloed zijn van drugs of alcohol. Trippen doe je toch. 

De geur, dat is nog het laatste waar Schneider met Van Gorp en adviseur Bart de Boer (oud-directeur van de Efteling) over brainstormt. Nu ruikt alles nog naar vers materiaal. Wat als dat zich straks vermengt met zweetdruppels en restaurantluchtjes?

Doloris’ Meta Maze

Door kunstenaarscollectief Karmanoia

Spoorlaan 21, Tilburg

Toegang vanaf 12 jaar.

Toegang voor mindervaliden

Doloris’ Meta Maze ontleent zijn naam aan de Spaanse moeder der smarten. Doloris betekent ‘zorgzaam’ – en daar wringt nog een schoen, vinden de makers. Door het klim- en klauterwerk is het kunstdoolhof nu niet toegankelijk voor mindervaliden (de Rooftop Bar overigens wel). Van Gorp werkt aan de ontwikkeling van een buddysysteem met een VR-bril. Een buddy in het doolhof staat live in contact met een mindervalide bezoeker met VR-bril op. Die geeft instructies welke kant op te gaan en welke kamer te verkennen.

Doloris’ Meta Maze Beeld Karmanoia

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden