Met letters van Philippe Apeloig valt alles op zijn plaats

Philippe Apeloig gebruikt letters, kleuren, lijnen en vlakken om zijn punt te maken. Als je door je wimpers kijkt, zie je een bos; met je ogen wijd open lees je letters.

Bateau sur l'eau Beeld Phillipe Apeloig

Het is een verademing om in deze beeldoverspoelde tijd affiches te zien die zich beperken tot het tonen van letters. Maar wel letters die zodanig zijn geschikt en gehusseld dat de taal ook weer beeld wordt. Dat klinkt misschien paradoxaal, maar als je het zaaltje in het Stedelijk Museum betreedt met werk van ontwerper Philippe Apeloig (1962), valt alles op zijn plaats.

De Franse typograaf heeft wortels in Nederland - hij liep in de jaren tachtig stage bij het fameuze Total Design. Het ontwerpbureau dat mede is opgericht door Wim Crouwel, de man die furore maakte met affiches waarop sobere schreefloze belettering in een streng toegepaste grid altijd op een zorgvuldig toegemeten plek stond. Apeloig hanteert die Crouwel-grids zeker ook, maar zijn werk is poëtischer.

Kleuren, vlakken en lijnen

Het is puur typografisch werk wat in het Stedelijk Museum hangt, een foto of beeld zul je vergeefs zoeken. De Fransman gebruikt letters, kleuren, lijnen en vlakken om zijn punt te maken. De affiche Bateaux sur l'eau (2003), voor een tentoonstelling over scheepsmodellen, bijvoorbeeld, bestaat uit doordacht geplaatste letters op een helblauw vlak. Aan de onderzijde zijn de letters iets aangesneden, daardoor lijken de woorden dobberende scheepjes, hun beeld weerspiegelt in het water. Het is een idyllisch tafereel van boten voor anker liggend in een baai, tegelijkertijd is het leesbaar als een aankondiging van een tentoonstelling.

Het mooie van typografisch beeld is dat het meer aan de fantasie van de toeschouwer overlaat dan een foto, die duwt het verhaal meestal een richting op. Dat zie je bijvoorbeeld aan het affiche voor een boekenfestival in Aix-en-Provence over Afrikaanse literatuur (1997). De belettering gaat op in een verticaal woud van bruine, witte en woestijnkleurige boekenruggen. Als je door je wimpers kijkt, zie je een bos, met je ogen wijd open lees je letters.

Van literair werk naar kledingstuk

Het is een wat klein overzicht in het Stedelijk, wat jammer is, want Apeloig is veelzijdig. Dat toont de sjaal die hij maakte voor Hermès. Het chique modemerk vierde de 100ste geboortedag van de Franse schrijver en filosoof Roland Barthes. Een vrij onmogelijke opdracht lijkt het, om van een literair werk een kledingstuk te maken.

Apeloig nam Barthes' boek De taal der verliefden. Hij legde alle bladzijden naast elkaar en reduceerde ze tot silhouetten van tekstblokken. De grafische architectuur van het boek wordt op die manier een design. Een printbaar patroon dat abstract is, maar voor wie kijkt ook is te herkennen als boek. Een sjaal die intelligent is en toch draagbaar.

Using Type. Grafisch ontwerp. Philippe Apeloig. Stedelijk Museum Amsterdam, t/m 23/1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.