Met kunst een nieuwe stad smeden

De Amsterdamse wethouder van Cultuur Gehrels schuwt de provocatie niet...

Tot voor kort was Carolien Gehrels een menselijke komeet die ongehinderd door het heelal vloog. Pas 33 jaar oud werd de neerlandica in september 2000 directeur van Berenschot Communicatie. In die hoedanigheid werkte zij mee aan de branding en citymarketing van Amsterdam, met de slogan I Amsterdam als bekendste resultaat. Politiek actief was zij nooit geweest, maar de PvdA was zo te spreken over haar werk voor de hoofdstad, dat zij na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2006 wethouder werd, onder meer van Kunst en Cultuur. Sindsdien nadert Gehrels meer aardse sferen – en in de dampkring loopt een komeet gevaar te verbranden.

Eerst was er die steen. Bij het feestelijke begin van de sloop van de Sandberg-vleugel van het Stedelijk Museum, dat de komende jaren wordt gerenoveerd en uitgebreid, liet de voormalige korfbalster Gehrels zich door de museale communicatrix verleiden een raam aan diggelen te gooien. Een week geleden volgde de uitspraak over het Muziekgebouw aan ’t IJ, het nieuwe culturele pronkstuk met tekorten in de exploitatie. Als de gemeenteraad niet bereid is te betalen voor een programmering ‘van wereldklasse’, zei Gehrels dinsdag in Het Parool, kan zij het Muziekgebouw maar beter verkopen ‘aan Krasnapolsky of zo’. Protesten volgden.

Stel, Gehrels-de-wethouder vraagt Gehrels-de-communicatie-adviseur achteraf om een evaluatie. Hoe zou die uitpakken? ‘Positief’, zegt de Carolien onder beide petten in haar kantoor ten stadhuize. De steen paste bij Willem Sandberg, vindt zij, de directeur die het Stedelijk wereldfaam bezorgde. ‘Hij was een vernieuwer en een provocateur.’ En haar opmerking over het Muziekgebouw was een bewuste provocatie. Zij wil jaarlijks 11 miljoen euro extra voor het hoofdstedelijke kunstenplan, waarvoor nu 80 miljoen euro per jaar beschikbaar is. ‘In het verleden heeft de gemeente kunstgebouwen neergezet zonder na te denken over de exploitatie’, legt Gehrels uit. ‘Dat moet afgelopen zijn. Als je geld over hebt voor een concertzaal met een unieke akoestiek, moet je ook geld vrijmaken voor het soort muziek dat daarin thuishoort.’

Gehrels’ speldeprikken vormen achteraf de voorbode van een ambitieus programma. De wethouder wil een eind maken aan decennia van bezuinigingen. Uit haar Hoofdlijnen Kunst en Cultuur 2009-2012, die het college van burgmeester en wethouders een week gelegden goedkeurde, spreekt de wens met kunst en cultuur uit de scherven van de multiculturele smeltkroes een nieuwe stadsgemeenschap te smeden. Gehrels wil de Amsterdammers ‘cultuurwijsheid’ en een ‘cultuurloopbaan’ bijbrengen, zodat zij collectief en individueel weer beter leren omgaan met mensen en culturen ‘die anders zijn dan jij’.

Het zal haar niet meevallen om voor dit alles voldoende budget in de wacht te slepen. Extra geld voor de kunsten geldt als ‘B-prioriteit’ in het programakkoord van het stadsbestuur. De Amsterdamse Kunst Raad beval vorig jaar een bouwstop aan, totdat de begrotingen van de cultuurgebouwen gezond zijn gemaakt. Maar daar wil Gehrels niet aan. ‘Dan zet je Amsterdam op slot. Neem Noord. Dat is een stad op zich, met tachtigduizend inwoners, waar nu nog helemaal niks te doen is. Jongeren vervelen zich daar kapot.’

Creativiteit is geboden – ook in de gemeentebegroting. ‘Waarom denk je dat een commercieel bedrijf als ING Real Estate het nieuwe Filmmuseum neerzet in Overhoeks in Amsterdam-Noord?’, vraagt Gehrels retorisch. ‘Omdat dat gebouw zo’n nieuwe woonwijk aantrekkelijker maakt. Voor een projectontwikkelaar maakt het nogal een verschil of hij per huis twee of drie ton kan vragen.’ Cultuur moet meedelen in de economische waarde die de kunsten voor de stad creëren, stelt Gehrels voor – bijvoorbeeld door één procent van de opbrengst van de gemeentelijke onroerendezaakbelasting te bestemmen voor kunst en cultuur. Overheidsgeld kan extra middelen losmaken bij bedrijven en particulieren, zo leert de ervaring met het Stedelijk Museum, waar een belofte van 10 miljoen euro van de gemeente voor de renovatie leidde tot 17,6 miljoen aan privaat geld. Gehrels: ‘Dit college wil een miljoen meer uitgeven aan cultuureducatie. Stop dat geld in een apart fonds en nodig particulieren uit daaraan bij te dragen. Wie weet leidt dat tot een verdubbeling.’

De Amsterdamse wethouder van Cultuur Carolien Gehrels. (Joost van den Broek - de Volkskrant)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden