Kunst Bordspel Kröller-Müller

Met het nieuwe spel Art Collector kun je kunst verzamelen zoals Helene Kröller-Müller dat deed

Het bordspel werd gelanceerd met een spelletjesmiddag in het Kröller-Müller Museum. 

In 'Art Collector' stap je in de voetsporen van Helene Kröller-Müller en maak je jacht op de beste kunstverzameling. Beeld Eva Faché

Er schalt een luide kreet door de Van Gogh-zalen van het Kröller-Müller Museum: ‘Aaargh, nee, niet de kat!’ Melanie de Langen, programmamaker bij de Museumvereniging, heeft de pest in. Ze zit aan tafel met kunsthistoricus Eva Rovers, gepromoveerd op de biografie van kunstverzamelaar Helene Kröller-Müller. Rovers pakt triomfantelijk een kaartje met de afbeelding van het bekende schilderij van Bart van der Leck beet: een zwarte kat met een witte snoet en witte pootjes. 

De Langen en Rovers spelen Art Collector, een nieuw bordspel, gebaseerd op de verzameling van Helene Kröller-Müller (1869-1939), oprichter van het museum in Otterlo. Om het spel in te wijden, organiseerde het museum eenmalig een spelevent tussen de schilderijen van Van Gogh.

Bert Calis van 999 Games zit tegenover Rovers en volgt het spelverloop gespannen. De versie die nu op tafel ligt, is een verre nakomeling van het concept waarmee het museum een paar jaar geleden aanklopte bij 999 Games. Maar, zo bleek in de testfase, dat concept vol biografische feitjes over Kröller-Müller was ‘te ingewikkeld’, zelfs voor de collega’s van Calis – en dat zijn doorgewinterde spelfanaten.

Op 21 oktober 2019 presenteren 999 Games en het Kröller-Müller Museum het nieuwe bordspel 'Art Collector'. Beeld Eva Faché

Daarom bracht Calis het verhaal van de rijke kunstliefhebber terug tot de essentie: ‘Shoppen.’ Dat deed Kröller-Müller fanatiek, tussen 1907 en 1919 gaf ze ruim 1,2 miljoen gulden uit aan kunst (omgerekend naar nu is dat ongeveer 14 miljoen euro). Inzet van het bordspel is een onderscheidende kunstcollectie aan te leggen. De aan te kopen kunstwerken zijn in categorieën ingedeeld; wie de meeste kubisten heeft vangt daar punten voor, maar ook ‘publieksfavorieten’ zoals De kat zijn veel waard. 

Het museum verwacht dat het spel op scholen zal worden gespeeld ter voorbereiding van een bezoek. Hoofd educatie Herman Tibosch hoopt dat leerlingen daarna gerichter kunst gaan kijken, omdat ze ‘hun eigen collectie’ tegenkomen. 

Het is moeilijk te bevatten dat de 54 ‘kunstwerkkaarten’ waar hier om gestreden wordt slechts een fractie zijn van Kröller-Müllers collectie. Toen zij in 1939 overleed (haar museum opende een jaar eerder) telde haar collectie 11.500 kunstwerken. Als de makers al die kunstwerken in het spel hadden verwerkt, zou de stapel kunstwerkkaarten meer dan drie en een halve meter boven de tafel uittorenen.

Ook andere elementen uit het leven van Kröller-Müller zijn versimpeld, zoals het aantal galeries waar zij inkocht, maar dat deert biograaf Rovers niet: ‘Het is leuk dat ze hebben geprobeerd het historisch correct te maken.’ Strategisch verzamelen, zoals in het spel wordt beloond, was Kröller-Müller ook niet vreemd. Vanaf het moment dat ze besloot haar collectie aan de Nederlandse staat na te laten, probeerde ze voorbij haar eigen smaak te kijken.

Om het spel in te wijden, organiseerde het museum eenmalig een spelevent tussen de schilderijen van Van Gogh. Beeld Eva Faché

Daarin had zij veel steun aan haar adviseur H.P. Bremmer, die in het bordspel ook een rol kreeg. ‘Ik ga Bremmer inschakelen’, zegt De Langen dus, die zint op een manier om Rovers terug te pakken. Calis schuift naar het puntje van zijn stoel: ‘Zie je, nu hebben jullie al een beetje mot met elkaar, een beetje frictie.’ 

999 Games krijgt dagelijks bericht van amateurspelletjesmakers die iets hebben geknutseld. Ze pikten de e-mail van het museum er meteen uit, omdat de spellenfabrikant al langer broedde op een kunstspel, maar het ontbrak aan ‘een spannend verhaal’. En het leven van de ambitieuze verzamelaar was zeker spannend, dat blijkt ook uit Rovers’ prijswinnende biografie Voor de eeuwigheid verzameld. Nu kijkt de biograaf gespannen naar de handelingen van haar medespeler. 

Spellenmaker Calis legt uit dat De Langen De kat niet kan overkopen van Rovers: ze zal op een andere manier haar collectie ‘publieksfavorieten’ moeten uitbreiden. Die kat was trouwens ook een favoriet van Kröller-Müller zelf, het doek hing een eeuw geleden in haar badkamer. Zo kon ze dagelijks van het schilderij genieten.

Beeld Eva Faché

Blut

Vriendinnen Indy (11) en Tobe (10) zitten maandag ook in het museum aan hun eerste potje Art Collector. Ze vinden het ‘heel erg leuk’. Tobe heeft vooral Van Goghs verzameld, hem kende ze al. Indy: ‘Je moet goed met je geld omgaan, anders ben je zo blut en kun je niet meedoen met de veilingen.’ Helene Kröller-Müller zelf verzamelde zonder geldzorgen, totdat de handels- en scheepvaartmaatschappij van haar echtgenoot in de jaren twintig van de vorige eeuw grote verliezen leed.

Art Collector, 999 Games i.s.m. Kröller-Müller Museum, illustraties: Erik Varekamp
2 tot 4 spelers, aanbevolen leeftijd: 8-99 jaar, prijs: € 19,95 in de webshop van het museum.
Speciale museumwinkelprijs tot eind 2019: € 10.

999 Games

Begin jaren negentig verkocht Michael Bruinsma telefonisch een paar bordspellen per avond; tegenwoordig vliegen ze er per pallet uit bij zijn bedrijf 999 Games in Almere: ‘Voordat ik begon, had je in Nederland vooral de usual suspects: Risk, Cluedo, Dokter Bibber, Monopoly, Stratego.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden