Recensie Le jeune noir à l’epée

Met een vleugje kauwgompop rijgt de Franse rapper en dichter Abd Al Malik zijn ambitieuze poëzie aaneen ★★★☆☆

De vurige taal en het ontzagwekkende engagement van rapper Al Malik, een ster in Frankrijk, zijn zinnenprikkelend. 

Abd Al Malik. Beeld Fabien Coste

Le jeune noir à l’epée is een theatraal hiphopconcert. Of is het toch een voorstelling met muziek en spoken word? De avond in het Amsterdamse Muziekgebouw aarzelt een beetje ongemakkelijk tussen de twee. Voor een voorstelling is het geheel te incoherent en ondoordacht, voor een concert te ingetogen en te weinig energiek. En dan is er nog een probleem met deze productie: de locatie.

In feite is Le jeune noir à l’epée een theatrale happening, op maat gemaakt voor het Musée d ‘Orsay in Parijs. Naar aanleiding van de tentoonstelling Le modèle noir nodigde het museum de Franse rapper en dichter Abd Al Malik uit om een voorstelling te maken. Al Malik liet zich voor zijn productie inspireren door een schilderij uit de collectie: Le Jeune noir à l’epée (‘Jonge zwarte met zwaard’, 1850) van Pierre Puvis de Chavannes. Hij schreef een lang muzikaal gedicht over identiteit, ongelijkheid en uitsluiting, geïnspireerd door dichter Charles Baudelaire en filosoof Édouard Glissant.

Het is niet moeilijk voor te stellen dat dit bevlogen poëtische rapconcert daar, op een expositie over het zwarte model in de schilderkunst, een brisante meerwaarde moet hebben gehad. Maar zo losgezongen van de oorspronkelijke inspiratiebron, prominent gepresenteerd op een te prestigieus podium, is de impact vermoedelijk minder, en vallen vooral ook de zwaktes op. Was er geen samenwerking met het Rijksmuseum denkbaar? Nu worden af en toe werken uit de collectie van het Musée d’Orsay op het achterdoek geprojecteerd, dat verder voor weinig dient. Een gemiste kans.

Niettemin is dit een zinnenprikkelende kennismaking met de vurige taal en het ontzagwekkende engagement van Al Malik – een grote ster in eigen land. Ondersteund door kale elektronische beats met soms een vleugje kauwgompop of een sfeerrijke jazzsample, rijgt hij met lijzig, nasaal stemgeluid zijn ambitieuze poëzie aaneen, bij vlagen rauw als straattaal, vaker bloemrijk en gelaagd, vol klassieke metaforen en verwijzingen naar Rimbaud, Camus, Leo Ferré of Alphonse de Lamartine.

In een aaneenschakeling van aangrijpende verhalende nummers komt een kansarme jongen uit de banlieu aan het woord, een jongen zoals Al Malik zelf ooit ook was. Hij rapt over het straatleven, de haat, de gebrekkige huizen, het politiegeweld. Er is een ontroerende ode aan zijn moeder (‘koningin van mijn jeugd’), die een paleis maakte van hun krappe sociale huurwoning. En er zijn twee knappe variaties op nummers van Jacques Brel: Les Autres, met een sample en repeterend tekstfragment uit Ces Gens-là, en Joseph, geïnspireerd op Brels Jojo.

In de beste hiphoptraditie is Al Malik zelf weliswaar een groot woordkunstenaar maar een nogal introverte performer. Gelukkig zijn daar de vier gebeeldhouwde dansers die zijn woorden overtuigend belichamen, in een hypnotiserende mix van modern ballet, Afrikaanse dans, capoeira en breakdance met betoverende Oosterse invloeden - soms opzwepend testosterontisch, dan weer fascinerend feminien. Dat de choreografie van Salia Sanou soms dicht langs de edelkitsch scheert is dankzij de krachtige, virtuoze uitvoering gauw vergeten.

Le jeune noir à l’epée, door Abd Al Malik

Muziektheater

★★★☆☆

12/6, Muziekgebouw aan het IJ, Amsterdam, Holland Festival

Abd Al Malik. Beeld Fabien Coste
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden