Tv-recensie Kersttoespraak van de Koning

Met een kersttoespraak die zo tandeloos is, wordt het moeilijk je níét op onbenullige details te richten

Het bleef dit jaar opvallend stil rondom de kerstdecoratie van Willem-Alexander. Terwijl elders in de wereld lang werd gespeculeerd over alle geheime boodschappen die de Engelse koningin in het kerstdecor had verstopt en Melania Trumps bloedrode puntbomen werden verguisd, stonden in Nederland nauwelijks miskende twitteraars op. Vorig jaar werd het ontbreken van een kerstboom nog opgevat als een knieval aan het multiculti-ideaal. Dus zette beroepspolderaar Willem-Alexander dit jaar een loeigrote adventskrans op tafel. Kleiner dan een boom, toch onmiskenbaar christelijk. Uitgepolderd.

Waar moesten we het dan over hebben? De toespraak? ‘Onze vrijheid en democratie zijn een fantastisch geschenk’, zei de koning. ‘Nederland is een land waarin je je vrij en geaccepteerd moet kunnen voelen.’ En: ‘Kalmte en naastenliefde zijn de hartenklop van onze samenleving.’ O nee, dat zei hij helemaal niet. Dat was Lexbot, een tekst-genererende robot die ik heb gemaakt door hem alle voorgaande kerstspeeches van zijne majesteit te voeren. In 2019 mag Willem-Alexander hem gewoon van me lenen. Oké, de zinnen van Lexbot zijn niet perfect, maar ze benaderen de tandeloze kersttoespraak aardig.

Vorig jaar werd het ontbreken van een kerstboom nog opgevat als een knieval aan het multiculti-ideaal. Dus zette beroepspolderaar Willem-Alexander dit jaar een loeigrote adventskrans op tafel. Beeld RV

Die bestaat toch altijd uit de gelijke delen verbinding, democratie, persoonlijke nootjes, een hart onder de riem en een niet nader te noemen kindje in een kribbe. De koning kan er ook niets aan doen, zijn toespraak maakt alleen duidelijk wat hij kan zeggen zonder dat hij iets mag zeggen. Het mooie van de kersttoespraak is dat je er, als in een Eschertekening, in kunt lezen wat je wilt. ‘Berichten over intimidatie en extremisme – ver weg maar óók dichtbij – kunnen ons boos maken’, zei de Koning. Dat zou inderdaad kunnen. Samenvattend, zoals Lexbot zei: ‘Toevallig is het afgelopen jaar weer geleden.’

De weinige concrete dingen die wél genoemd zijn: samenwerkende Groningers (groots, vond de koning) en de rechten van de mens (ook groots, maar tegelijk klein, zei hij). En dan resteerde alleen zijn toon om over te praten: die was beter geluimd dan vorig jaar. ‘De meeste mensen voelen zich thuis in een omgeving waarin tegenstellingen niet op de spits worden gedreven’, en Nederlanders zijn ‘actieve burgers die het ondanks alle verschillen samen willen bolwerken’. Aldus de koning, die vorig jaar twistzieke burgers en het verdwijnen van gemeenschapszin vreesde. Daar kon ook iedereen zich wel in vinden.

Commentatoren wisten ook niet goed wat ze ermee moesten. ‘Hij zat, waar hij vorige jaren stond’, zei Pieter Verhoeve, voorzitter van de Koninklijke Bond van Oranjeverenigingen in Trouw. ‘En bij een nieuw onderwerp, of een andere alinea, ging hij verzitten, dat geeft dan weer een ander perspectief.’ Je zou bijna gaan verlangen naar complottheorieën over de kerstboom, maar als er zo weinig concreet wordt, is het moeilijk om je níét op randzaken te richten.

Vorige jaren zorgden de krachtige oneliners tenminste nog voor autoritair vuurwerk. ‘Twitter maakt het debat bitter’, zei de koning in 2017, en in 2014, ‘Nederland is meer dan zeventien miljoen selfies’. Ook voor dit soort stevige uitspraken raad ik mijn Lexbot aan. Zo besloot hij de geautomatiseerde speech met de woorden: ‘De wereld is altijd buitengewoon belangrijk.’ Ziet u daar maar in wat u wilt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.