RecensieLampje

Met de sfeer en het acteerwerk zit het in de theatervoorstelling van Lampje wel goed ★★★☆☆

Maar de bewerking van het bejubelde jeugdboek heeft ook beperkingen. Plotwendingen worden afgeraffeld en de theatervondsten zitten soms in de weg. 

Rosa van Leeuwen als Lampje.Beeld Phile Deprez

‘Dode moeders blijven dood. Kijk rond, laat los, laat gaan’, zingt Djurre de Haan een beetje laconiek in de jeugdvoorstelling Lampje. Maar dat is makkelijker gezongen dan gedaan.

Het is een harde wereld en het meisje Lampje is erin geboren. Haar moeder is dood en haar vader een dronken vuurtorenwachter. Vader en dochter veroorzaken een vreselijk ongeluk, omdat ze het licht vergeten aan te steken. Het schip van de admiraal vergaat. Voor straf wordt Lampje voor zeven jaar naar het Zwarte Huis van de admiraal gestuurd, om daar te werken als dienstmeid, terwijl iedereen weet dat daar een monster woont.

Lampje (8+) is de theaterbewerking van het gelijknamige boek van Annet Schaap. ‘Fantasierijk’, ‘geraffineerd’ en ‘sprookjesachtig’ werd dat bij verschijnen in 2017 veelvuldig genoemd. Schaap werd overladen met prijzen, er is een televisieserie in de maak, en dit weekend ging dus de theaterversie van het Rotterdamse jeugdgezelschap Maas Theater en Dans in première. Moniek Merkx bewerkte de tekst en regisseerde.

Beeld Phile Deprez

Op de voorstelling zijn dezelfde woorden van toepassing als op het boek, niet in de laatste plaats omdat deze precies hetzelfde verhaal vertelt. Daar kan nu ook nog ‘muzikaal’ aan toegevoegd worden. De liedjes die Djurre de Haan live in de voorstelling vertolkt, ademen de dromerige, stormachtige sfeer van het moderne sprookje.

Aan sfeer geen gebrek in Lampje, dat een echt eilandavontuur is, met klotsende golven, een onverbiddelijke wind, vuurtoren, geheimzinnige zeewezens, piraten en rare kermisklanten. Als Lampje in het Zwarte Huis van de admiraal woont, brengt ze al snel licht in de duisternis daar. Het monster, ontdekt ze, blijkt gewoon de zoon van de admiraal te zijn, een jongen met een vergroeiing aan zijn benen. Dat komt: zijn moeder (die er ook niet meer is) was een zeemeermin. De twee verschoppelingen krijgen een liefdevolle band. Samen trotseren ze ten slotte de bonkige buitenwereld.

Maar toch. Ondanks dat soms treurige, soms grappige verhaal is de voorstelling minder poëtisch en ontroerend dan het boek. Lampje heeft te kampen met dezelfde problemen als zoveel boekbewerkingen in het theater. Hoe vertaal je een rijk en talig verhaal, waar Schaap meer dan 300 pagina’s voor uittrok, naar krap anderhalf uur theater? Hoe krijg je al die personages met slechts vijf acteurs voor het voetlicht? Dat gaat niet, niet zonder het verhaal onrecht aan te doen. Dus worden plotwendingen noodgedwongen overgeslagen of afgeraffeld.

Beeld Phile Deprez

En wat te denken van al die locaties in het boek? Hoe tover je die op één podium tevoorschijn, en wel meteen? Nu bedacht decorontwerper Sanne Danz een ingenieus draaiend blok, waaruit achtereenvolgens de rotskliffen, de vuurtoren, het interieur van het Zwarte Huis en een kermisattractie klappen. Mooi, maar ook onhandig. Het gevolg is namelijk dat je een deel van de spaarzame tijd naar decorwisselingen zit te kijken: spelers die rotsen in de juiste volgorde zetten, kostuums wisselen of onnodige rekwisieten, zoals stapels boeken, heen en weer verplaatsen. Dat soort gedoe kan een toeschouwer al snel uit het verhaal halen. De vele theatervondsten staan het verhaal van Lampje soms lelijk in de weg.

Anderzijds, waar het theater het kan winnen van literatuur is met het spel van de acteurs. En daar heeft deze Lampje met vooral Rosa van Leeuwen als Lampje dan weer een fijne troef in handen. Ook Freek Nieuwdorp is als de misvormde jongen een sterke, lichamelijke speler. Maar dankzij haar ondeugende oogopslag en onverstoorde, jeugdige stoutmoedigheid is Van Leeuwen een onweerstaanbare Lampje. ‘Wie voor een dubbeltje geboren is, zal nooit een kwartje worden’, zeggen de onaardige volwassenen in dit verhaal. Maar een minderwaardigheidscomplex is aan Rosa van Leeuwens Lampje niet besteed. Daar is ze gewoon te levenslustig voor. En dat is altijd prachtig om te zien.

Annet Schaap (1965) debuteerde in 2017 met haar eerste kinderboek Lampje. Daarvoor was ze al bekend als illustrator van honderden kinderboeken, waaronder de series Hoe overleef ik van Francine Oomen en Superjuffie van Janneke Schotveld en de boeken van Jacques Vriens. Lampje werd een hit, en won de Gouden Griffel, de Woutertje Pieterse Prijs, de Nienke van Hichtum-prijs en de Vlaamse Boekenleeuw. Dit jaar verscheen haar tweede boek De boom met het oor.

Lampje

Theater

★★★☆☆

Naar het boek van Annet Schaap, door Maas Theater en Dans, regie Moniek Merkx, met Anne Fé de Boer, Rosa van Leeuwen, Carmen van Mulier, Freek Nieuwdorp, Gianni Noten.

14/12, Maaspodium, Rotterdam. Daar t/m 26/12, daarna tournee t/m 5/4.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden