Met chirurgische precisie legt Griet Op de Beeck ook nu weer de gevoelszenuw bloot

Louterende ervaringen voor de lezer

Voor hun 50ste huwelijksdag krijgen Marcel en Colette een cadeau van hun kinderen. Een cruise, op een 'vijfsterrenschip' zoals dat heet, over de Nijl. 62 hutten, een luxe lounge, een discotheek, een zwembad met bar en ook nog gratis champagne. Met deze scène opent Griet Op de Beeck haar verhalenbundel Gij nu.

Het volle pond

Colette heeft er zin in. Voor Marcel hoeft het niet zo nodig. Toch schikt hij zich, hoffelijk en dienstbaar zoals mannen van zijn generatie kunnen zijn. Tijdens het diner ontmoeten de twee andere echtparen, onder wie Nelleke en Thijmen. Als die laatste zich ontpopt tot een ogenschijnlijke rivaal in de liefde, geeft Marcel hem onverhoeds zo'n welgemikte klap dat Thijmen overboord slaat. Getuigen zijn er niet. Maar de last waar deze keurige knar zichzelf mee heeft opgezadeld, is niet te torsen zo zwaar.

Typisch iets voor Op de Beeck. Er is geen auteur die zo weinig compassie lijkt te hebben met haar personages. Amper drie jaar terug debuteerde ze met de roman Vele hemels boven de zevende (2013), gevolgd door Kom hier dat ik u kus (2015). Maar weinig lezers die niet geraakt werden door de compromisloze wijze waarop zij haar figuren psychologisch ontleedde. Met chirurgische precisie legt zij ook nu weer de gevoelszenuw bloot. Feilloos prikt ze daar waar het pijn doet. De ongeschreven regel dat een tekst beter wordt als de dingen onuitgesproken blijven, lapt Op de Beeck aan haar laars. Impliciet? Het volle pond kan je krijgen.

Daarvan getuigt ook het verhaal over Jessica. Op haar 9de verjaardag schenkt moeder haar een fiets. Dolgelukkig scheurt het kind door de stegen. Een volgend moment is daar een klap en ligt er een fiets op straat. Er is een wiel dat maar rond blijft gaan en niet Jessica, maar haar broer ligt met zijn gezicht op de keien. Moeder is ontroostbaar: 'Een kind dat ontbreekt is meer aanwezig dan degenen die er zijn.'

Tot zo ver invoelbaar. Harteloos echter wordt het als moeder uitspreekt dat het Jessica's schuld is. De 9-jarige vangt dit op. Vanaf dan zit zij gevangen in het onvolmaakte, in iets wat nooit meer goed zal komen. En toch blijft Jessica hartverscheurend proberen.

Wrede setting

Verbindend element in de verhalen is de wrede setting waarin Op de Beeck opereert. De bundel is een laboratorium waarin vrijelijk wordt onderzocht wat er gebeurt als mensen over de rand worden geduwd. Hoe redden ze zichzelf? Vluchten ze? Ontsnappen ze?

Al die personages zijn bepaald geen sukkels. Een enkeling is misschien wat traag, zoals de vrouw uit het titelverhaal, Gij nu, die te lang wacht met het openen van de deur terwijl een droomprins aanbelt. Over het algemeen zijn het doorzetters, flinke types. Hoe juist zij hun lot ondergaan is een klassiek louterende ervaring voor de lezer. Goddank hoeft die zelf niet Op de Beecks snijtafel op.

Gij nu is een voortzetting van eerdere verhalen. Nog duidelijker zien we volgens welk stramien de schrijfster werkt. Dat roept de vraag op of elk verhaal in de bundel onmisbaar was. Verwend door zoveel weelde springen ook enkele onregelmatigheden in het oog. Lezen we daar 'ultiemste'? Overtreffendste trap zeker. Het is nog altijd geen straf om Op de Beeck te lezen, maar het verlangen naar echt nieuw werk manifesteert zich ineens hardnekkig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.