Profiel Club Gewalt

Met carnavalskrakers en verkleedacts zet Club Gewalt muziektheater op zijn kop

Club Gewalt: branieschoppers en vakkundige muziektheatermakers. Beeld Tomas Mutsaers

Hun voortbestaan hing aan een zijden draad, maar na een succesvol optreden op de prestigieuze biennale van Venetië gloort er een grote toekomst voor Club Gewalt. Zeven jonge branieschoppers maken anarchistisch muziektheater en geven het begrip opera nieuwe inhoud. Soms heel goed, soms een mislukking, altijd onvergetelijk.

‘Opera is dood. Opera is recreatie voor de babyboomer, kijk maar om je heen.’ Daar stonden ze dan, zeven twintigers, millennials, ook al haten ze dat woord, op het podium van festival De Operadagen in Rotterdam te verkondigen dat hun toeschouwers meest geliefde discipline beter uit zijn lijden verlost kon worden. Club Gewalt stond klaar om de patiënt live een spuitje te geven. Tussendoor zongen ze nog wel even de prachtigste aria’s van figuren als Purcell en Wagner.

Club Gewalt: een zevental professionele braniemakers, maar ook – en daar zit hem de kneep – zeer vakkundige muziektheatermakers. Gerty, Amir, Annelinde, Suzanne, Loulou, Robbert en Sanna heten ze, allemaal eind twintig, allemaal woonachtig in Rotterdam. Vanuit hun rommelige repetitiekelder in Time Window (voorheen club Roodkapje) maakten ze de afgelopen zes jaar naam met een reeks bizarre voorstellingen. Laten we het opera’s noemen, bij gebrek aan een beter woord.

Want al hun werk is doorgecomponeerd: de muziek vertelt het verhaal. De ene keer schrijven ze een libretto van carnavalskrakers, de andere keer komen ze met een strakke techno-opera over sporter Yuri van Gelder. Dit weekend gaat hun nieuwste in première: Life, Oh Life. Naar eigen zeggen een ‘lifestyle-opera’ over mindful leren leven ‘maar dan met spullen’.

Gemene deler van al dat werk: zoiets heb je nog nooit eerder gezien. Dat vond ook The New York Times. ‘Irresistible’ schreef de krant over de zingende zeven uit Rotterdam. Ze kregen deze zomer bijna de helft van een lange recensie over het theaterprogramma van de biennale van Venetië, waar de groep met twee voorstellingen stond. Een grote internationale carrière werd ze toegewenst. Het heeft de ambities alleen maar doen toenemen.

Het allerfoutste

Al met al een flinke stap voor de groep die in 2013 de eerste prijs van het Café Theater Festival in Utrecht won. Die kregen ze voor de voorstelling Carnavalskinderen. Ze kwamen vers uit school, de muziekafdeling van Codarts, oftewel het conservatorium in Rotterdam. De voormalige klasgenoten hadden elkaar gevonden in hun liefde voor muziektheater. Ze besloten iets te maken dat uitersten bij elkaar bracht. Dus terwijl anderen interessant deden met Mahler of musicalrollen gingen zij op zoek naar het allerfoutste wat het muzikale spectrum te bieden had. Zo belandden ze bij de carnavalsmuziek. Ze schreven een handvol liedjes als Roei ’m d’r maar in, stampten in polonaise over het podium en kregen het voor elkaar om tegelijk een wezenlijk verhaal te vertellen over de twijfels en angsten van een ontheemde feestgeneratie.

Het debuut kreeg een succestournee langs diverse festivals. Een oeuvre was geboren en kreeg de jaren daarop kans zich te ontwikkelen naar steeds complexere en anarchistischere happenings. Opvallend was dat Gewalt in tegenstelling tot veel generatiegenoten steevast wegbleef van concrete verwijzingen naar de actualiteit. In plaats daarvan zijn de voorstellingen opgebouwd rond een thema, een gevoel eigenlijk, dat voorkomt uit leven in deze tijden van onzekerheid, waarmee de maatschappij via een omweg toch weer het werk in komt.

Zo ging Man on Wire (geïnspireerd op het verhaal en de film over de extreme koorddanser Philippe Petit) over hun behoefte aan doorzettingsvermogen. Hun boosheid kanaliseerden ze in Club Club Gewalt 5.0 Punk (2017): een punk-performance met hardcore-liedjes als ‘De VVD is niet oké.’ En de ‘party installation’ Karaoke Kanye (2016) ging over vluchten in decadentie. In Het Parool liet de groep optekenen dat de film La Grande Bellezza een grote inspiratie was. In een scène ‘wordt een dwerg, een upperclass vrouw, op een Italiaans feest door zes mannen in de lucht gegooid. Die hele sfeer van die film trok [ons] enorm aan.’

Is alles wat ze maken goed? Moeilijk te zeggen. Soms verzuipen de acts in een overdaad aan ironie of geluid dat te hard staat. Sommige verkleedacts (Kanye-maskers!) zijn flauw. Onbeteugelde experimenteerdrift kent ook zijn mislukkingen. Maar wie kijkt naar het geheel, ziet vaak genoeg een glimp van genialiteit. Onvergetelijke avonden zijn het sowieso. Als dit opera is, dan is opera verre van dood.

Subsidies

Het scheelde overigens niet veel of Club Gewalt was zelf dood geweest. In 2018 zag de groep een aantal subsidies door de neus geboord worden. De voorstelling A Millennial Requiem for the Double Helix moest worden afgeblazen. Treurnis alom. Was dit het einde?

Nee dus. De drang om te spelen bleef allesoverheersend. Publiekssletjes, zo noemen ze zichzelf niet voor niets. En dus gingen ze door. Voor een appel en een ei maakten ze Een Requiem voor een Requiem, gespeeld in hun eigen kelder. Het werd een voorstelling over een niet gemaakte voorstelling, als volgt aangekondigd: ‘Als hobby-Club Gewalt kwamen we tien weken elke woensdagavond tussen 19:30 en 22:00 bij elkaar. Er werden koorstukken gerepeteerd, gepraat en gezocht naar het nut van kunst, en onze eigen kunst in het bijzonder.’

En toen kwam die geweldige zomer van 2019 in Venetië. Gewalt hervond zijn zelfvertrouwen, evenals de financiële middelen. Daarmee presenteert de groep nu hun revanche: Life, Oh Life. Hiermee verplaatsen de zeven hun introspectieve onderzoek van hun motivatie om kunst te maken naar hun motivatie om te leven. Want hoe doe je dat, leven in een tijdperk van ecologische rampspoed? Ze zochten naar antwoorden in de theorie achter minimal music, zoals ambient, waarin het gaat om meditatie, mindfulness en het uitstellen van prikkels. In hun oefenkelder staan zeven elektrische orgeltjes opgesteld. Ze werken er aan minimale composities met een maximum aan impact, zoals een ‘zuchtkoor’ en een burn-outlied. Dat klinkt opvallend serieus, en dat is het ook. Maar het wordt ook weer heel grappig, benadrukken ze. Dat niemand denkt dat ze nu opeens volwassen zijn geworden.

Life, Of Life van Club Gewalt: première 22/11, Theater Rotterdam. Tournee t/m 26/1.

Club Gewalt maakte afgelopen zomer deel uit van een Nederlandse focus in het theaterprogramma van de Biënnale in Venetië. Ze speelden er Club Club Gewalt 5.0 Punk en Yuri. Hoe ze daar terecht kwamen blijft voor de groep schimmig. Opeens werden ze gevraagd. Het publiek reageerde tot hun verbazing uitzinnig. ‘Ze moesten zelfs lachen om het grapje dat Yuri van Gelder uit Waalwijk komt.’ Ook theatermakers Jetse Batelaan en Julian Hetzel stonden op het festival. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden