Rubriek Boeken

Met Baudet valt weinig te lachen en Bouzamour komt niet verder dan een ranzig prakje platte clichés

Witteman heeft iets gelezen

Vies eten is soms heel lekker, en op dezelfde manier kan het heerlijk zijn om slappe boeken te lezen. Deze week had ik er twee, waaronder Baudets nieuwste roman Van elk waarheen bevrijd, met zijn 136 pagina’s eigenlijk meer een novelle. Ik had hem in een wip en een scheet uit, inclusief de inmiddels al legendarisch bespottelijke stokbroodscène: de baguette – ‘fier, gebalanceerd, rechtop’ – als ‘ode aan de mannelijkheid’.

Veel méér te lachen viel er helaas niet. Een vrij saai verhaal over Philippe, een man op leeftijd – rijk, romantisch, erudiet, muzikaal – die zijn vrouw heeft verlaten voor een jong meisje, en daar, te laat, spijt van heeft. Intussen flaneert hij door Parijs, speelt cello en mijmert daarbij even gestaag als pompeus over muziek, kunst, architectuur en vooral de teloorgang van het oude Europa.

Van moderne fratsen moet Baudet, net als zijn hoofdpersoon, niets hebben. Zijn proza doet denken aan dat van Marcellus Emants (nou ja, een achterneefje van Emants dan, blijven zitten in de derde klas van de HBS). Hier en daar gaat het fin de siècle-effect verloren door al te hedendaags woordgebruik: iemand die ‘soort van geïnteresseerd’ is, muziek van Vieuxtemps die ‘werkelijk knettergoed’ is. Nee, hier weet Thierry zijn glansrol van oude ziel toch niet helemaal vol te houden. Al met al is het boek trouwens niet eens zo beroerd als sommige mensen hadden gehoopt.

De nieuwe roman van Mano Bouzamour is dat wél. Het boek, met de wat aanmatigende titel Bestsellerboy is het vervolg op De belofte van Pisa. Dat laatste gaat over een Amsterdamse zoon van migranten die zich ontworstelt aan zijn milieu en zich tegen alle verwachtingen in opwerkt tot intellectueel en schrijver. Er wordt veel en uitgebreid in geneukt. De belofte van Pisa is onrealistisch, vol flat characters, en op het boertige af kluchtig, maar werd tóch een bestseller. Bestsellerboy, op zijn beurt, gaat óók over een zoon van migranten, Mohamed, een dekselse jongen die zomaar een bestseller heeft geschreven en nu worstelt met de beruchte tweede roman. Het Droste-effect, dus. Bouzamour schetst het dolle schrijversleven, in een vorm die men vroeger wel likkebaardend omschreef als ‘fel-realistisch’, wat voor de goede verstaander betekende dat er veel en uitgebreid in wordt geneukt. Alweer!

Het proza is een kruising tussen een hitsige Suske & Wiske en een vuilbekkende Pietje Bell, fuck dit, fucking dat, ‘geile wijven’, met een ‘clitje als een druivenpitje’ (‘het liefst zou ik mijn gezicht nu willen vastlijmen aan haar gladgeschoren kutje, met het sterkste soort secondelijm. Ze maakte een bronstige bizon van me’), een meedogenloze poenschepper van een uitgever (die gemakshalve gewoon Mai Spijkers heet, net als Bouzamours eigen uitgever), drugs, drank (‘We dronken veel te veel Vouvray renaissance, een verfijnde en elegante wijn’), ja, de roem rust zwaar op de schouders van die arme Mo; als het hem allemaal te veel wordt, verbrandt hij zelfs zijn eigen boeken. (‘met een vurige blik staarde ik naar het gefik. Ik fluisterde: ‘kankerboeken’’)

Kon men Bouzamours eerste boek met heel veel goede wil nog als ‘verfrissend’ omschrijven, Bestsellerboy is weinig meer dan een bij Jan Cremer uit de kliko gevist, ranzig prakje platte clichés.

Al zullen ze het niet graag horen, Baudet en Bouzamour delen een gemeenschappelijk lot: ze denken dat ze grote literatoren zijn, maar hun boeken worden uitsluitend uitgegeven om oneigenlijke redenen. Baudet omdat hij een controversieel politicus is, en Bouzamour omdat hij een migrantenkind is ‘tussen twee culturen’.

Jammer. Zowel dat fier geërecteerde stokbrood als die kale kut vol secondelijm krijg ik niet meer van mijn netvlies. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.