Nieuws Kunst

Merkel verwijdert schilderijen Emil Nolde uit werkkamer. De kunstenaar blijkt aanhanger te zijn geweest van de nazi’s

Bondskanselier Angela Merkel laat twee schilderijen van de hand van Emil Nolde (1867-1956) verwijderen van haar werkkamer. De aanleiding daarvoor is een expositie over het oorlogsverleden van deze expressionistische schilder, die in Denemarken werd geboren, lang in Duitsland werkte en daar ook overleed.

Bondskanselier Angela Merkel voor het schilderij Meer I van Emil Nolde. Beeld Foto Soeren Stache / ANP

Nolde was een van de vele avant-gardistische kunstenaars van wie het werk door het nazi-bewind werd verafschuwd en om die reden in 1938 massaal uit musea werd verwijderd. Deze zogenoemde ‘Entartete Kunst’ (ontaarde kunst) werd daarna door de nazi’s vernietigd of stiekem in het buitenland te koop aangeboden. Een aantal van deze kunstenaars zou na de Tweede Wereldoorlog wereldberoemd worden, onder wie Emil Nolde.

Minder bekend is dat hij een fervent aanhanger van datzelfde bewind was, ook na de verbanning van zijn kunst uit de openbaarheid. Hij was lid van de partij van Adolf Hitler en een voorstander van het verwijderen van alle Joden. Nadat Hitler en zijn medestanders in 1945 waren verslagen deed Nolde het voorkomen alsof hij door hen vervolgd was.

De makers van een tentoonstelling die vrijdag opent in Hamburger Bahnhof, een museum voor moderne en hedendaagse kunst in Berlijn, hebben grondig onderzoek verricht naar de nazi-sympathiën van Nolde. Met hun expositie, Emil Nolde. Een Duitse legende. De kunstenaar tijdens het nazi-regime, willen ze de mythes rond de schilder doorprikken; een stichting die Nolde en zijn vrouw hadden opgericht heeft lang zijn Hitler-verering en antisemitisme verbloemd.

Twee weken geleden had een kunsthistoricus en Nolde-expert zich in een opinieartikel afgevraagd of het wel gepast was dat twee werken van de schilder – op de een is een brekende golf op zee te zien, op de ander een bloementuin – in de werkkamer van de bondskanselier hangen. Merkel besloot daarop beide doeken – een daarvan is te zien in de komende expositie – te retourneren aan de eigenaar. Dat is de Stiftung Preussischer Kulturbesitz, de organisatie waartoe veel musea (waaronder Hamburger Bahnhof ) en andere culturele instellingen in Berlijn behoren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden