Concertrecensie War Requiem

Menselijkheid overwint in Brittens aangrijpende War Requiem (vier sterren)

Brittens aanklacht tegen oorlogsgeweld krijgt een schrijnend mooie uitvoering in het Concertgebouw. Dirigent Gianandrea Noseda smeedt een formidabele eenheid van de gigantische bezetting. 

Tenor Mark Padmore (links) en bariton Michael Volle. uit het Koninklijk Concertgebouworkest. Beeld Milagro Elstak

Het zou verplichte kost moeten zijn voor presidenten en andere politieke kopstukken: het War Requiem van Benjamin Britten. Geboren net voor aanvang van de Eerste en diep geraakt door de Tweede Wereldoorlog schreef Britten zijn stuk als aanklacht tegen krijgsgeweld. Latijnse requiemteksten wisselt hij af met flarden uit gedichten van de frontsoldaat Wilfred Owen die in 1918, een week voor het einde van de oorlog, het leven liet.

De bezetting die hij kiest is zo groot dat de vergelijking met een troepenmacht zich opdringt: in het Concertgebouw staan de leden van het Groot Omroepkoor en het Vlaams Radiokoor zes rijen dik links van het Concertgebouworkest opgesteld. Het Nationaal Kinderkoor staat aan de andere kant, in een drie rijen sterke formatie.

Britten confronteert je niet alleen met wapengekletter maar ook, juist, met de persoonlijke manier waarop oorlog na-ijlt in de levens van de betrokkenen. Laat elk van de luisteraars voelen hoe na de orkestapocalyps twee mannen elkaar in de ogen zien, een overleden soldaat en de man die zijn dood heeft veroorzaakt, en ze zullen op slag de absurditeit van het fenomeen oorlog inzien, zal hij hebben gedacht.

In het Concertgebouw waren het de tenor Mark Padmore en de bariton Michael Volle, Engelsman en Duitser, die zich aan het einde van een avond vol emotionele uitersten naar elkaar toe draaiden. ‘Ik ben de vijand die je doodde, mijn vriend’, zingt Volle terwijl hij zijn machtige stem klein en kwetsbaar maakt. Het is de dubbelheid van die zin die binnenkomt, zeker in de schrijnend mooie uitvoering door het Koninklijk Concertgebouworkest, met Gianandrea Noseda op de bok.

In de eerste maten van het stuk moesten ze nog wat aan elkaar wennen, het orkest en de Milanese dirigent, die soms zijn handen suggestief naar boven uitstrekte, als de veren van een vogel die naar de zon reikt. De Russische sopraan Elena Stikhina sneed vlijmscherp door de fortes van het orkest heen en – verrassing – ontroerde met een verstild Lacrimosa. Na anderhalf uur had Noseda een formidabele eenheid gesmeed van de drie koren, het grote orkest, het kleine ensemble rechts vooraan op het podium en de drie solozangers. Met de zachte troostrijke stemmen van het kinderkoor stuurde hij je naar huis.

In de meeste seizoenen speur je in de programma’s tevergeefs naar het War Requiem, maar dit jaar, precies een eeuw na het einde van de Eerste Wereldoorlog, staan er meerdere uitvoeringen van het stuk op de lessenaars van onder andere het Noord Nederlands Orkest in Groningen en Assen (8 en 9/11). Een buitenkans om een muzikale ervaring te ondergaan die diep inkerft. 

War Requiem, van Benjamin Britten. Koninklijk Concertgebouworkest, Groot Omroepkoor, Vlaams Radiokoor, Nationaal Kinderkoor, solisten o.l.v. Gianandrea Noseda. 11/10, Concertgebouw, Amsterdam. Liveopname door Mezzo TV, radioregistratie van 14/10 terug te luisteren via Radio 4.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.