TV-recensie Emma Curvers

Meneer Aart bracht een nodige dosis somberheid naar kindertelevisie

Meneer Aart was er voor het grote nee, niets willen, voor afzeggen, afzonderen en dan lekker somberen.

De jingle van Sesamstraat begin jaren negentig kan ik me nog zo voor het geestesoor halen: na het ‘schuif gezellig aan’ kwam dat uitzinnige gejoel van een kluitje extatische kinderen: ‘JEEEEJ!’ Die kinderen waren dus zomaar elke dag zielsgelukkig, ik dacht als kind dat dat kwam doordat ze in het verre Hilversum-Mediapark geboren waren, maar dan kwam Meneer Aart het vreugdevuur van die lachebekjes met hun felgekleurde Lapagayo-truien goddank snel uitpissen – wat een opluchting heb ik daarbij gevoeld.

Nee is ook oké, dat droeg Meneer Aart in alles uit. In Meneer Aart vond je als kind een bondgenoot voor al je korte en lange nee-fases. Je kon je afvragen wat hij daar nog deed, in Sesamstraat, maar hij was er voor de nee-zeggers, voor niets willen, afzeggen, afzonderen en dan lekker somberen.

De zwaarte die door de figuur Meneer Aart heen schemerde, kwam van Staartjes zelf. In 2005 zei hij tegen Trouw: ‘Ik geloof in het Kwade – ik ben als de dood voor zwarte kunst en griezelfilms – maar dat het Goede ook bestaat is mij nog niet gebleken.’ Geen kattepis, maar tegelijk relativeerde Staartjes zichzelf altijd. Zoals hij zei in Sterren op het Doek, dat zondagavond werd herhaald: ‘Het voordeel van pessimisten is dat ze uitgaan van het slechte en dan valt het altijd mee.’

Aart Staartjes in Sesamstraat.

In Sesamstraat-taal: als je eenmaal nee had gezegd, dan kon je altijd nog een keer ja zeggen, en dat deed Meneer Aart dan ook. Somber is juist leuk. Staartjes deed niet aan opvoedkundig verantwoord, zoals bekend – zo vond hij het enig dat zijn Stratemakeropzeeshow werd afgekeurd door pedagogen – maar ik denk dat het opvoedkundig heel verantwoord was dat hij kinderen liet kennismaken met somberte.

Waar ik nooit bij had stilgestaan, is dat Staartjes dit als inclusiviteitsproject zag. ‘Er zijn heel veel mensen somber. Als iedereen dat maar overslaat en op televisie blij en leuk en tralala doet, voelen die mensen zich buitengesloten’, zei hij in een YouTubefilmpje. In hetzelfde filmpje beweert Staartjes dat hij de weg heeft geplaveid voor andere grote beroepssomberaars – Van Rossem, Derksen en Van Roosmalen mogen hem dankbaar zijn.

In zijn laatste jaren heeft Staartjes zich boos gemaakt over kindertelevisie, die volgens hem veranderde in een onvermoeibare vrolijkheidsparade. NPO kindertv is er inderdaad opgewekter op geworden, maar ik geloof er stellig in dat de duisternis en dwarsheid zich altijd een weg naar boven worstelen. In Floor uit het uitstekende De regels van Floor zie ik ook een formidabele nee-zegger. En het is natuurlijk ook niet meer dan consequent dat Staartjes televisie zonder Staartjes niks vond. Hij is tot het eind ‘nee’ blijven zeggen.

‘Ben je zenuwachtig?’, vroeg presentator Özcan Akyol hem in Sterren op het Doek, voor hij zijn portretten zou onthullen. ‘Nee’, zei Staartjes. ‘Vind je het toch wel spannend?’, even later. ‘Nee’, zei Staartjes. Eerder: was hij bang om dood te gaan? ‘Nee.’ Maar het mooist was de vraag of Staartjes het gevoel had dat hij alles uit het leven had gehaald. ‘Nee’, zei Staartjes, en schudde lachend zijn hoofd. En dat dat dan prima is. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden