Mel Gibson als regisseur beticht van anti-semitisme

Mel Gibson, acteur én eigenaardig katholiek, financierde en regisseerde een film over Jezus' kruisiging. Al voordat 'The Passion' te zien is, veroorzaakt hij tumult....

Amerika is in rep en roer over een film die nog niet eens is te zien: The Passion, over Jezus' dramatische einde, komt pas uit op Aswoensdag (25 februari 2004). Mel Gibson, vooral bekend van weinig christelijke rollen als die van de vlotte agent Martin Riggs in de Lethal Weapon-serie, schreef, regisseerde en produceerde, en ontweek de grote studio's door zelf 25 miljoen dollar te investeren.

Het werk is af, maar er is nog geen distributeur. Eerder dit jaar werd een script gestolen (volgens de makers), of gelekt door een bezorgde medewerker (volgens critici). Zo werd bekend dat Gibson het kruisigingsverhaal op gruwelijke wijze vertelt, met de nadruk op de joden die Jezus vermoord zouden hebben. Dat doet criticasters iets te veel denken aan de oude Passie-toneelstukken, waarin de joden als bloeddorstige moordenaars werden neergezet.

De conservatieve National Association of Evangelicals vindt het gezeur over Gibsons 'uitmuntende' film onzin, en onverstandig. 'Christenen zijn een belangrijke bron van steun voor Israël', staat op haar website. En, dreigend: 'Het lijkt kortzichtig van joodse leiders om twee miljard christenen van zich te vervreemden.' Ted Haggard, de voorzitter van de club, noemt Gibson 'de Michelangelo van onze tijd'.

Joodse commentatoren, en niet alleen de orthodoxe, vrezen dat de film schade zal aanrichten. Zij vroegen tevergeefs om een voorvertoning, zoals die wél werd gehouden voor genodigden uit het conservatief-christelijke kamp.

Gibson verdedigt de film als 'de waarheid' en 'het authentieke verhaal'. Dat verbaast experts: de profeten Mattheus, Marcus, Lucas en Johannes vertellen uiteenlopende kruisigingsverhalen in het Nieuwe Testament, en de rol van de Romeinen en de joden is daarin verre van eenduidig.

Een hoogleraar van Union Theological Seminary in New York, zuster Mary Boys, las het script. Zij zei in The New York Times: 'Door het hele verhaal worden de joden als bloeddorstig geportretteerd. We zijn bezorgd dat dit kan leiden tot een van de grote crises in de christelijk-joodse verhoudingen. '

Anderen zeiden dat de film niet anti-joods is, maar wel antisemitisme kan stimuleren. Gibson stelde in een verklaring: 'Antisemitisme gaat niet alleen in tegen mijn overtuigingen, het gaat in tegen de kernboodschap van mijn film. The Passion is bedoeld om te inspireren, niet om te kwetsen.'

Mainstream joodse groepen als de Anti-Defamation League houden hem scherp in de gaten. De Australische Gibson is lid van een obscure afscheiding van de roomse kerk, katholiek traditionalisme geheten. Deze groep heeft het Tweede Vaticaanse Concilie van 1965 afgewezen, en daarmee het gezag van de paus. Destijds pleitte Rome de joden vrij van de moord op Jezus. Niet zo gek dus, dat de film in beeld brengt hoe de joden Pilatus zouden hebben aangezet tot de kruisiging.

Paul Lauer, de marketing-man van Gibsons productiemaatschappij Icon, vindt alle vroegtijdige onrust prima. 'Dit soort publiciteit kun je niet kopen.'

'The Passion' komt in 2004 in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden