ColumnSylvia Witteman

Meisjes die worden vernederd en vermoord? Ik kreeg er meteen zin in

null Beeld

De kop ‘Fastfood voor lezers: de schadelijke promotie van pulp in het onderwijs’ maakte nieuwsgierig. De auteurs van het opiniestuk stelden dat de Jonge Jury, (bestaande uit leerlingen van 12-15 jaar), elk jaar weer boeken bekroont die ‘seksistisch en racistisch denken bevestigen, de lezer van kick naar kick jagen en die stilistisch, inhoudelijk, cultureel en moreel armoedig en zelfs schadelijk zijn’. De protagonisten zijn altijd ‘witte meisjes met lang, los haar’ (dat klonk behoorlijk spookachtig) die ‘steevast worden gepijnigd, vernederd en vaak vermoord’.

Ik kreeg er meteen zin in, en schafte het boek Wild aan, van bestsellerauteur Mel Wallis de Vries, die het afgelopen decennium zeven (!) keer de Jonge Juryprijs won. Op het omslag staat een foto van een meisje dat gelukkig niet wit is maar perzikachtig blozend, met roestbruine krullen, inderdaad lang en los. Het staat haar goed, al kijkt ze wel een beetje chagrijnig; maar dat kan ook bang zijn, of verveeld, je weet het nooit bij pubers.

Ik sloeg het boek open en werd getroffen door het motto: ‘Life isn’t about finding yourself. Life is about creating yourself.’ Echt zo’n wijsheid voor op een blikje bosvruchtenthee, maar hij bleek wel degelijk van George Bernard Shaw.

In Wild vliegen vier meisjes en twee jongens naar het luxe Spaanse vakantiehuis van de ouders van Liv, het mooiste en rijkste meisje van het stel, ‘met een hartvormig gezicht en grote blauwe ogen’. Er broeien wat onderhuidse tienerproblemen, onzekerheden, loyaliteitskwesties e.d. ‘Maar dan roept Liv lachend: ‘Dit is echt een bijzondere vakantie want halleluja, we zijn gewoon klaar met ons eindexamen! (...) En nog een laatste belangrijke mededeling: wie als laatste in het zwembad is, moet vanavond afwassen. Party!’

Ach, het is net De olijke tweeling, nietwaar? (Trouwens: in zo’n luxe villa zou geen afwasmachine zijn? Of noemt de jeugd het inruimen van zo’n machine tegenwoordig al ‘afwassen’?) Maar wat doen die domme kinderen? Ze gaan wildkamperen, in een onherbergzaam gebied waar hun telefoons geen dekking hebben! (Zulke trucs moet je als schrijver tegenwoordig uithalen, anders kun je nooit meer eens iemand lekker laten verdwalen of verdwijnen.)

Het verhaal wordt verteld vanuit wisselend perspectief, door al die kinderen om beurten dus, en bovendien doorspekt met vlogverslagjes en krantenberichtjes. Dat is een slim trucje, waardoor het flinterdunne verhaaltje toch nog wat vlees op de ribben lijkt te krijgen. Aardig is ook dat het daardoor niet per se een boek voor meisjes is. Voor jongens is het vast leuk om te lezen: ‘Ik ben tegen haar slapende lichaam gaan liggen, met mijn kruis tegen haar billen. Ik voelde mijn stijve groeien tot het bijna pijn deed.’ Voor jonge tieners die weinig leeservaring hebben zijn sfeertekeningen als ‘boven het asfalt trilt de lucht van de hitte’ ook nog behoorlijk pakkend.

Wild is inderdaad pulp. Is het erg dat tieners pulp lezen? Nee hoor. Elk boek dat een kind vrijwillig en voor zijn plezier leest is meegenomen. Wie weet denkt hij/zij na de zevende Wallis de Vries: ‘als lezen zo leuk kan zijn, dan durf ik ook wel eens een andere schrijver te proberen’, en belandt via Stephen King bij Shakespeare.

De docent kan zo’n pulpboekje intussen mooi gebruiken om iets uit te leggen over perspectief, verteltechnieken en dergelijke. Mocht hij zich zorgen maken over ‘racisme, seksisme , morele armoede’ et cetera in dit soort boeken dan kan hij dat mooi aangrijpen om er in de klas een discussie over te beginnen. Maar dan moet hij er dit wel bij vertellen: racisme, seksisme, morele armoede en andere narigheid kom je niet alleen in pulp tegen, maar ook volop in ‘hoogstaande’ literatuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden