Meewarige blik op Amerika

Het verslag van Rudi Rotthiers reis door de Verenigde Staten is gevorderd tot pagina 179 wanneer hij meldt: 'Terug in Albuquerque probeer ik van andere mensen te vernemen waarom ik New Mexico zoveel aangenamer vind dan wat ik tot dusver van het land heb gezien.'..

Paul Brill

Een zin die werkt als een wake-up call. Want als goedwillende lezerbesef je ineens waarom Het land dat zichzelf bemint tot dan toe zo matigboeit. De verklaring is simpelweg deze: Rotthier heeft het niet echt naarzijn zin. Hij bezoekt diverse plekken en ontmoet Amerikanen van velerleislag, maar er springt geen vonk over. Hij ontbeert het ware plezier in zijnonderwerp. En dat legt over zijn relaas een zekere matheid, die door eenboeketje welgevormde zinnen niet wordt weggenomen.

Van Amerika kan worden gezegd dat het dichtbij is en toch ook ver weg.Dichtbij omdat de Amerikaanse politiek en cultuur een machtige mondialepresentie hebben. Ver weg omdat de feitelijke kennis van het land beperktis en de beeldvorming vaak wordt bepaald door een paar steekwoorden. OokEuropeanen kennen hun grote bondgenoot veel minder goed dan ze plegen tedenken.

Er is dus alleszins behoefte aan scherpzinnige waarnemers die Amerika(opnieuw) verkennen, temeer daar de Amerikaanse maatschappij nog altijdbetrekkelijk fluïde is. Maar het land is natuurlijk geen tabula rasa. Eris veel over geschreven en gefilosofeerd. Het merkwaardige aan Rotthiersboek is dat hij als het ware weer vanaf nul begint. Letterlijk, want dereis begint in Philadelphia, de stad waar de Amerikaanse republiek isgeboren. Hij trekt vervolgens langs diverse lieux de mémoire. Verwijzingennaar de bevindingen van eerdere Amerika-reizigers ontbreken nagenoeg. Vaneen thematische ordening is nauwelijks sprake.

Maar sommige geijkte noties over Amerika reizen wel degelijk mee. Derassentegenstellingen, de diepe religiositeit, het chauvinisme, deoppervlakkigheid, de platte consumptiecultuur - Rotthier komt het allemaaltegen en schrijft erover met de mengeling van meewarigheid en afschuw dievan een onberispelijke Belg kan worden verwacht.

Rotthier reist voornamelijk per bus, af en toe per trein. Dat levertaardige zijaanzichten op dankzij de onconventionele figuren die hij zotegenkomt, maar het vormt ook een handicap in een land waar hetopenbaarvervoernet zulke grote gaten kent. Het is een romantische (ofideologische) misvatting dat het hart van de VS klopt in een Greyhoundbus.

Een meer afgepast reisschema zou wellicht ook hebben geleid tot een watstrakker gecomponeerd boek. Het land dat zichzelf bemint is in feite eenaaneenschakeling van ontmoetingen. Slechts een enkeling komt enigszins totleven; de meeste passanten verdwijnen weer na een paar citaten en blijvendaardoor een sjablone.

Dat kan ook haast niet anders, blijkt op de voorlaatste pagina. Daarconcludeert Rotthier: 'Amerikanen zijn door de bank niet welbespraakt, zezijn niet spits, ze hebben geen verhaal.' Tja, waarom moet de lezer zichdan 463 pagina's lang in hen verdiepen?

Paul Brill

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden