Meester Klunder geeft de les van zijn leven

De Doorwerkers door Bert Klunder, regie: Kees Prins, De Roestbak Almere 4 december. Tournee. 1 Kale Vlakte door Rob Kamphues, regie: Titus Tiel Groenestege....

Bert Klunder en Rob Kamphues zijn twee cabaretiers die er een gewoonte van maken om met stemverheffing te praten. Met één groot verschil: Klunder smijt het publiek een aantal onaangename waarheden in het gezicht, terwijl Kamphues vrijwel niets van enig belang heeft te melden. En dan krijgen de decibellen onbedoeld iets lachwekkends.

Toen Rob Kamphues deel uitmaakte van De (Morsige) Types leek hij genoeg in zijn mars te hebben om het solopad te kiezen. Zijn eersteling Pikkie Noga's kwam door een gebrekkige voorbereiding nooit helemaal uit de verf. Maar ook zijn tweede programma is een faliekante mislukking, en nu lijken er geen excuses voorhanden.

Kamphues stelt zichzelf de vraag welke richting zijn leven op moet. Hij wordt heen en weer geslingerd tussen een 'laf hart' en de zucht naar avontuur. Die opwindende kant probeert hij vooral te benadrukken door stoere opmerkingen over de Bijlmerramp, kanker en zelfmoord. Maar dat soort zogenaamd confronterend cabaret hebben we echt al lang gehad.

Als het geheel dan ook nog wordt afgesloten met een geestdodend sprookje, is de saaie avond compleet. Op deze manier geeft Kamphues een sterk argument om smartegeld uit te keren aan genept publiek. In het tv-cabaret van Spijkers kan hij in het team met Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten nog wel redelijk uit de voeten, maar als solist stelt Kamphues heel weinig voor.

Bert Klunder is een totaal ander verhaal. Hij excelleert al jaren in felle, wrange monologen. In drie delen heeft hij eerder het leven van Henk Zwakjes ontleed, een verliezer die dat zelf haarscherp in de gaten heeft. In De Doorwerkers neemt Meester de Windt afscheid na twintig jaar voor de zesde klas (groep acht in de nieuwe terminologie) te hebben gestaan.

Het is een oneervol ontslag van een ouderwetse leerkracht. Dat woord heeft voor De Windt een positieve betekenis. Hij vindt zichzelf net zo ouderwets als eb en vloed, en de piramide van Cheops. De bedrijfsarts, die samen met de rector een vuil spel speelde, heeft hem overspannen verklaard.

Op de jaarlijkse disco-avond neemt De Windt nog een keer het woord. Met een lange, zwiepende beweging maait hij zijn collega's, ouders en het bestuur tegen de vlakte. Aan het eind van zijn tirade ligt de vloer bezaaid met papieren zakdoekjes waarmee hij vijf kwartier lang het zweet van het voorhoofd en de kin heeft geveegd, en de gruzelementen van de katheder.

Zeker, De Windt is totaal overspannen, maar hij maakt met gitzwarte humor duidelijk wat daar de oorzaken van zijn. Hypocrisie van de rector en die tuttige vernieuwingen die voortkomen uit angst om degelijke normen en waarden te handhaven. Het is een buitengewoon moralistisch verhaal, maar zo vreselijk geestig, dat allerlei emotiespieren er totaal van in de war raken.

De snijdende monoloog draait om de vraag of vieze zeep nut heeft. En wat te doen als een veldwachter een kip steelt? Klunder heeft radicale, dwarse antwoorden, die veel psycho- en sociologen fronsend zullen afwijzen. Toch leunt Klunder niet makkelijk op het gesundes Volksempfinden.

Voor mensen in het onderwijs zal de herkenbaarheid iets groter zijn. Maar iedereen die 'in een team' werkt, te maken heeft met inconsequente superieuren, en angsthazen onder zijn collega's kent, zal met De Doorwerkers een machtige avond hebben. Klunder/De Windt geeft de les van zijn leven en verdient de beste zalen die er in het land te vinden zijn.

Patrick van den Hanenberg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.