De perfecte Vraag

Meester-interviewer Coen Verbraak: ‘Er bestaan geen verkeerde vragen’

Journalist, interviewer en presentator Coen Verbraak weet hoe je mensen aan de praat kunt krijgen.

Coen Verbraak Beeld Frank Ruiter

‘Stil zijn levert vaak meer op dan het stellen van een vraag. Gewoon: luisteren. En natuurlijk daag je mensen uit. Verleid je ze. Prikkel je ze. Maar de essentie van mijn werk is luisteren.

‘Luisteren is nooit een trucje. Ik ben echt geïnteresseerd in wat de ander vertelt. Ik zit er niet omdat iemand me gestuurd heeft, maar omdat ik dat zelf wil. Ik denk dat die houding mensen uitnodigt om te vertellen. Een goede sfeer. Rust. En aandacht. Dat zijn de belangrijkste ingrediënten voor een goed gesprek. Als je mensen jouw oprechte aandacht geeft, gaan ze vertellen.

‘En je moet mensen ook verrassen. Op het moment dat ze denken ‘ik zit hier op mijn gemakje’, dan mag er best iets gebeuren, dan kun je een ongemakkelijke vraag stellen. Ik geloof niet in de strategie waarbij je mensen meteen vanaf de eerste vraag in een wurgende houdgreep neemt. Hooguit in een houdgreep van charme.

‘Er zijn momenten tijdens interviews waarop je denkt: hierom heb ik het vak gekozen. Nu vonkt het. Dat wil niet zeggen dat ik aldoor zoete broodjes zit te bakken. Ik ben ook wel gebotst. Met Bram Moszkowicz over zijn omgang met Holleeder. Met Louis van Gaal over zijn onorthodoxe contacten met mensen. Met Rijkman Groenink over zijn bonus.

‘Het gesprek met Rijkman Groenink heb ik niet goed aangepakt. Ik heb daar de Sonja Barend Award voor gekregen, maar éigenlijk was het geen goed interview. Tenminste: er zaten wel goede momenten in, maar het gesprekje over die bonus was niet goed. Want wat gebeurt er? Ik zeg: Toen u wegging bij ABN Amro kreeg u 26 miljoen euro mee. ‘Nee’, zegt Groenink: ‘Die kréég ik niet mee, daar had ik recht op.’ Dat werd een semantische kwestie. Natuurlijk is Rijkman Groenink geen dief! Het gaat om iets heel anders. Namelijk de morele kwestie: vind je dat je dat geld mag aannemen, na wat er allemaal is gebeurd? Dat kwam er nu niet scherp genoeg uit.

‘Je kunt niet iedereen voor een camera zetten. Ik zoek mensen die ik wil uitnodigen vooraf op om te kijken of er een klik is. Zo heb ik een serie Kijken in de ziel gemaakt met artsen. Die stelde ik allemaal dezelfde testvraag: ‘Is er wel eens iemand doodgegaan door uw schuld, als dokter?’ Want hoe jammer dat ook is, elke dokter heeft nou eenmaal zijn eigen kerkhof. Sommigen begonnen meteen te stamelen. Dan wist ik: dat wordt helemaal niks, straks met die camera. Maar als die vraag wel goed landde, zei ik: wilt u mijn gast zijn? Dus zo gaat dat meestal.

‘Van wijlen Joop van Tijn, hoofdredacteur van Vrij Nederland en mijn leermeester, heb ik twee dingen geleerd. Je nieuwsgierigheid is je kompas; daardoor stel je nooit slechte vragen. Ten tweede: of je het vak nou drie maanden uitoefent of dertig jaar, uiteindelijk gaat het erom of de ander jou een waardige gesprekspartner vindt. Dat bereik je door je goed voor te bereiden. Door je toon. Door je integriteit. Je oprechtheid. Er bestaan geen verkeerde vragen. In de bedding van een goed gesprek kun je alles vragen.’

Coen Verbraak

Coen Verbraak (1965) maakte vijftien series Kijken in de ziel. Op 18 november komt zijn documentaire over schrijver Joost Zwagerman op tv. In 2010 ontving Verbraak de Zilveren Nipkovschijf en in 2013 de Sonja Barend Award. Voor die Award is hij deze week wederom genomineerd, nu voor zijn interview met predikant Floris van Binsbergen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.