Meerduidig verhaal over vaderlijke wanen en hartverscheurende loyaliteit

Een vader lijdt aan wanen, moeder is kostwinner in een galerie. Hun 7-jarig dochtertje heeft het zwaar te verduren op school. Wanneer het kind op zekere dag thuiskomt met een gebroken arm, weet haar vader voldoende. Pestende klasgenootjes hebben die breuk veroorzaakt. Zeker weten.

De hamvraag is of je geloof moet hechten aan het verhaal van iemand die in de war is.

Niet plus

Anne Eekhout (1981) debuteerde twee jaar terug met het spannende Dogma. Hierin beschreef ze vijf ambitieuze twintigers die een documentaire maakten rond de zelfmoord die een van hen zou plegen. Vanuit vijf perspectieven belichtte Eekhout de ontwikkelingen.

In haar tweede roman, Op een nacht, volgen we opnieuw meerdere personages. In het eerste hoofdstuk, 'Het verhaal van James', lezen we hoe James geplaagd wordt door irrationele angsten waarvan de voornaamste is dat zijn dochter iets zal overkomen. Hij zit opgesloten in een cel en voert nu en dan gesprekken met dokter Bloevink. Een enkele keer mag hij de ruimte verlaten en moet dan een gevaarlijke route afleggen over 'de Spiraal' naar 'de Vloer'. Onbegrijpelijke voorstellingen zijn het, maar zonneklaar is dat het daar niet pluis is.

Het tweede hoofdstuk is beduidend lichter van toon. Hierin volgen we Ana, geliefde van James en moeder van Penelope. Zij vertelt vooral over de onmetelijke liefde die zij en James koesteren voor hun kind. Wanneer het op een ochtend plots is verdwenen, is Ana de radeloosheid voorbij en begrijpt ze eindelijk wat haar man in zijn zwartste dromen heeft gevoeld. James besluit naar haar op zoek te gaan. Voorlopig is ook hij niet thuis.

Eekhout roept een desolate wereld op. Zonder terughoudendheid laat ze je de afgrond zien. Niet fijn, maar wel goed gedaan. Dit ongeveer moet de aanblik zijn van wanhoop en rouw.

Verwarring

Dan neemt het verhaal een verrassende wending. Penelope keert terug. In het gezelschap van haar vader nota bene. Die heeft haar gevonden. Waar? Je hoopt dat het verteld zal worden in het derde hoofdstuk, waarin de volwassen Penelope het woord voert. Maar Eekhout stuurt juist aan op meer verwarring en ongerijmdheid.

Het effect daarvan is dat er een meerduidig verhaal ontstaat. Deze geschiedenis is niet in één keer verteld en verklaard. Losse stukjes biedt Eekhout haar lezers, een collageachtige combinatie van kleinere verhalen over trouw en de liefdevolle gijzeling waarin ouders hun kinderen soms houden. Een terugblik bijvoorbeeld op een gebeurtenis in de jeugd van James gaat over de big die van een zeug gescheiden wordt. Een ander fragment weer staat in een brief van Ana. Daarin schrijft ze dat de kinderen in de klas Penelope nu leuker vinden. Op deze manier krijgen we langzaam meer inzicht in James' wanen. Maar ook zien we dat hij het ondanks zijn gekte wel degelijk bij het rechte eind had. Penelope laat zich kennen door een even mythologische als hartverscheurende loyaliteit. Waar anderen twijfelen, gelooft zij haar vader.

In het laatste hoofdstuk keert zij terug naar Glosterberg, de plek waar haar vader haar gezocht heeft toen ze plots verdween. Eekhouts beschrijvingen hebben daar een landschappelijke inslag; kale vlaktes, een ruïne, metershoge muren begroeid met mos. Anselm Kieferachtige voorstellingen, alsof je naar de resten van een vergane beschaving tuurt.

Meer nog dan haar debuut heeft deze Eekhout vlees op de botten. Hier valt echt wat te kluiven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden